İnsan, eylemlerinde tamamen özgürdür ve bu özgürlük beraberinde büyük bir sorumluluk getirir. Birey, kendi varoluşunu kendi seçimleriyle inşa eder; bu nedenle, önceden belirlenmiş bir doğası veya kaderi yoktur. Her seçim, bireyin kimliğini ve geleceğini şekillendirir ve bu durum, insana hem bir yük hem de bir imkan sunar.
Yukarıdaki metinde vurgulanan temel felsefi görüş aşağıdakilerden hangisidir?
A) Rasyonalizm
B) Empirizm
C) Determinizm
D) Egzistansiyalizm
E) Pozitivizm
Sevgili öğrenciler, bu soruda verilen metnin hangi felsefi görüşü yansıttığını bulmak için metindeki anahtar kavramları dikkatlice incelememiz gerekiyor. Hadi, adım adım metni çözümleyelim ve seçenekleri değerlendirelim.
- Metnin Analizi: Metin, insanın eylemlerinde "tamamen özgür" olduğunu ve bu özgürlüğün "büyük bir sorumluluk" getirdiğini belirtiyor. Ayrıca, bireyin "kendi varoluşunu kendi seçimleriyle inşa ettiğini", bu nedenle "önceden belirlenmiş bir doğası veya kaderi olmadığını" vurguluyor. Her seçimin bireyin "kimliğini ve geleceğini şekillendirdiğini" ve bunun hem bir "yük" hem de bir "imkan" olduğunu ifade ediyor. Bu ifadeler, insanın kendi özünü, yani ne olacağını, kendi tercihleriyle belirlediği fikrini öne çıkarıyor.
- A) Rasyonalizm: Bu felsefi görüş, bilginin temel kaynağının akıl olduğunu savunur. Doğuştan gelen fikirlerin ve mantıksal çıkarımların önemini vurgular. Metin, bilginin kaynağı veya akıl yürütme biçimi hakkında bir vurgu yapmamaktadır.
- B) Empirizm: Bu görüş, bilginin temel kaynağının deneyimler ve duyular olduğunu savunur. İnsan zihninin doğuştan boş bir levha (tabula rasa) olduğunu ve bilginin dış dünyadan geldiğini ileri sürer. Metin, bilgi edinme yönteminden ziyade, insanın varoluşu ve özgürlüğü üzerine odaklanmaktadır.
- C) Determinizm: Determinizm, evrendeki her olayın, dolayısıyla insan eylemlerinin de önceden belirlenmiş nedenlere bağlı olduğunu ve özgür iradenin bir yanılsama olduğunu savunur. Metin ise insanın "tamamen özgür" olduğunu ve "önceden belirlenmiş bir doğası veya kaderi olmadığını" açıkça ifade ederek determinizmin tam tersi bir görüşü savunmaktadır.
- D) Egzistansiyalizm: Bu felsefi görüş, insanın önce var olduğunu (varoluş), sonra kendi özünü (ne olacağını) kendi seçimleri ve eylemleriyle yarattığını savunur. "Varoluş özden önce gelir" temel ilkesidir. İnsan, kendi seçimlerinden tamamen sorumludur ve bu durum ona hem bir özgürlük hem de bir yükümlülük getirir. Metindeki "tamamen özgürlük", "büyük sorumluluk", "kendi varoluşunu kendi seçimleriyle inşa etme", "önceden belirlenmiş bir doğa veya kaderin olmaması" ve "seçimlerin kimliği şekillendirmesi" gibi ifadeler, egzistansiyalizmin temel kavramlarıyla birebir örtüşmektedir.
- E) Pozitivizm: Pozitivizm, bilginin sadece bilimsel yöntemlerle, yani gözlem ve deney yoluyla elde edilebileceğini savunur. Metafizik ve soyut konuları reddeder. Metin, bilimsel yöntem veya bilginin türü hakkında bir vurgu yapmamaktadır.
Yukarıdaki analizler ışığında, metinde vurgulanan temel felsefi görüşün egzistansiyalizm olduğu açıktır.
Cevap D seçeneğidir.
