🎓 5. Sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 2 - Ders Notu
Bu ders notu, 5. sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı sınavının 4. senaryosundaki 2. testte yer alan isimler, sıfatlar, zamirler, zarflar ve fiilimsiler gibi temel dil bilgisi konularını kapsamaktadır.
📌 İsim (Ad)
Varlıkları, kavramları, duyguları karşılayan sözcüklere isim denir. İsimler; tür (cins) isimleri ve özel isimler olarak ikiye ayrılır.
- Tür isimleri: Aynı türden varlıkları ifade eder (örneğin, ağaç, kitap, kalem).
- Özel isimler: Tek olan varlıkları, kişileri, yerleri ifade eder ve büyük harfle başlar (örneğin, Ayşe, İstanbul, Türkiye).
💡 İpucu: Özel isimler cümlede nerede kullanılırsa kullanılsın büyük harfle başlar.
📌 Sıfat (Ön Ad)
İsimleri niteleyen veya belirten sözcüklere sıfat denir. Sıfatlar, isimlerin önüne gelerek onların özelliklerini belirtir.
- Niteleme sıfatları: İsimlerin nasıl olduğunu belirtir (örneğin, kırmızı araba, güzel çiçek).
- Belirtme sıfatları: İsimleri işaret, sayı, belgisizlik veya soru yoluyla belirtir (örneğin, bu ev, beş elma, birkaç kişi, hangi soru).
⚠️ Dikkat: Sıfatlar her zaman bir isimle birlikte kullanılır. Tek başına kullanıldıklarında isimleşirler.
📌 Zamir (Adıl)
İsimlerin yerini tutan sözcüklere zamir denir. Zamirler, cümle içinde isim gibi kullanılır.
- Kişi zamirleri: Şahısların yerini tutar (örneğin, ben, sen, o, biz, siz, onlar).
- İşaret zamirleri: Varlıkları işaret ederek belirtir (örneğin, bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar).
- Belgisiz zamirler: Hangi varlığın yerini tuttuğu tam olarak belli olmayan zamirlerdir (örneğin, bazıları, birkaçı, hepsi, kimse).
- Soru zamirleri: İsimleri soru yoluyla karşılar (örneğin, kim, ne, hangisi, nerede).
📝 Örnek: "Kalemi ben aldım." cümlesinde "ben" kişi zamiridir.
📌 Zarf (Belirteç)
Fiilleri, fiilimsileri, sıfatları veya kendi türünden sözcükleri etkileyen, onların anlamlarını belirten sözcüklere zarf denir.
- Durum zarfları: Fiillerin nasıl yapıldığını belirtir (örneğin, hızlı koşmak, güzel konuşmak).
- Zaman zarfları: Fiillerin ne zaman yapıldığını belirtir (örneğin, dün geldim, sabah gideceğim).
- Yer-yön zarfları: Fiillerin nerede yapıldığını belirtir (örneğin, içeri girdi, yukarı çıktı).
- Miktar zarfları: Fiillerin ne kadar yapıldığını belirtir (örneğin, çok çalışmak, az yemek).
💡 İpucu: Fiile "nasıl, ne zaman, nerede, ne kadar" sorularını sorarak zarfları bulabilirsin.
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenemeyen, isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan sözcüklere fiilimsi denir. Üç türü vardır:
- İsim-fiil (ad-eylem): "-ma, -ış, -mak" eklerini alır (örneğin, okuma, geliş, gülmek).
- Sıfat-fiil (ortaç): "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" eklerini alır (örneğin, koşan çocuk, okunası kitap, tükenmez kalem).
- Zarf-fiil (ulaç): "-ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -e… -e, -r… -maz" eklerini alır (örneğin, gelirken, gideli, gelmeden, gelince).
⚠️ Dikkat: "-ma" eki hem isim-fiil eki hem de olumsuzluk eki olabilir. Cümledeki anlamına dikkat etmelisin.
