7. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı 2. senaryo test 1

🎓 7. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı 2. senaryo test 1 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 7. sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı sınavında karşılaşabileceğiniz dil bilgisi, anlam bilgisi ve yazım kuralları gibi temel konuları sade bir dille özetlemektedir. Sınavda başarılı olmak için bu konuları iyi anlamanız çok önemli!

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiilin tüm özelliklerini göstermeyen, cümle içinde isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen kelimelerdir. Üç çeşidi vardır:

• İsim-fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Cümlede isim gibi kullanılırlar.
• Örnek: "Kitap okumayı çok severim." (Okumak fiilinden türemiş, isim gibi kullanılmış.)
• Sıfat-fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Cümlede sıfat gibi kullanılırlar, genellikle bir ismi nitelerler.
• Örnek: "Gelecek günler güzel olacak." (Gelecek, günleri nitelemiş.)
• Zarf-fiil (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ınca, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede zarf gibi kullanılırlar, genellikle fiilin zamanını veya durumunu belirtirler.
• Örnek: "Eve koşarak geldi." (Nasıl geldi? Koşarak.)

⚠️ Dikkat: Bazı isim-fiiller zamanla fiilimsi özelliğini kaybederek bir varlığa veya kavrama ad olabilirler (kalıcı ad). Örneğin "dondurma", "çakmak", "dolma". Bu kelimeler artık fiilimsi değildir.

📌 Cümlenin Ögeleri

Cümledeki kelime veya kelime gruplarının cümlede üstlendiği görevlere cümlenin ögesi denir. Cümlenin ögeleri, yüklem ve özne temel ögeler olmak üzere, nesne, dolaylı tümleç ve zarf tümleci gibi yardımcı ögelerden oluşur.

• Yüklem: Cümledeki işi, oluşu, durumu bildiren temel ögedir. Yüklem olmadan cümle olmaz. Genellikle cümlenin sonunda bulunur.
• Örnek: "Çocuklar bahçede oynuyor."
• Özne: Yüklemdeki işi yapan veya yargının gerçekleştiği varlıktır. "Kim?" veya "Ne?" sorularıyla bulunur.
• Örnek: "Kuşlar gökyüzünde süzülüyordu." (Süzülen ne? Kuşlar.)
• Nesne (Düz Tümleç): Yüklemden etkilenen ögedir. İki türü vardır:
  • Belirtili Nesne: "Neyi?", "Kimi?" sorularıyla bulunur. İsmin "-i" hal ekini alır.
  • Örnek: "Kitabı okudum." (Neyi okudum? Kitabı.)
  • Belirtisiz Nesne: "Ne?" sorusuyla bulunur (özneyi bulduktan sonra). İsmin yalın halinde bulunur.
  • Örnek: "Pazardan elma aldım." (Ne aldım? Elma.)
• Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı): Yüklemi yer, yön, bulunma, ayrılma gibi açılardan tamamlar. "-e, -de, -den" eklerini alır. "Kime?, Kimde?, Kimden?, Nereye?, Nerede?, Nereden?" sorularıyla bulunur.
• Örnek: "Okula gittik." (Nereye gittik? Okula.)
• Zarf Tümleci: Yüklemin zamanını, durumunu, miktarını, yönünü, sebebini belirten ögedir. "Ne zaman?, Nasıl?, Ne kadar?, Neden?, Niçin?" gibi sorularla bulunur.
• Örnek: "Dün hızlıca eve geldim." (Ne zaman geldim? Dün. Nasıl geldim? Hızlıca.)

💡 İpucu: Cümlenin ögelerini bulurken önce yüklemi, sonra özneyi bulmak işinizi kolaylaştırır.

📌 Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları

Metinlerde duygu ve düşünceleri etkili bir şekilde aktarmak için farklı anlatım biçimleri ve düşünceyi geliştirme yolları kullanılır.

• Anlatım Biçimleri:
  • Öyküleyici Anlatım: Bir olayın, kişi, yer ve zaman unsurlarıyla okuyucuya aktarılmasıdır. (Hikaye, masal)
  • Betimleyici Anlatım: Varlıkların, yerlerin veya kişilerin ayırıcı özelliklerini göz önünde canlandıracak şekilde anlatılmasıdır. (Görsel ögeler ön planda)
  • Açıklayıcı Anlatım: Bilgi vermek, öğretmek amacıyla kullanılan anlatım biçimidir. Nesnel bir dil kullanılır. (Makale, ders kitabı)
  • Tartışmacı Anlatım: Bir düşüncenin yanlışlığını ortaya koyup, kendi düşüncesinin doğruluğunu kanıtlamak amacıyla kullanılır. Okuyucuyu ikna etme amacı vardır.
• Düşünceyi Geliştirme Yolları:
  • Tanımlama: "Bu nedir?" sorusuna cevap veren ifadelerle bir kavramın ne olduğunun açıklanması.
  • Örnekleme: Anlatılan konuyu somutlaştırmak ve anlaşılır kılmak için örnekler verilmesi.
  • Karşılaştırma: İki veya daha fazla varlık, kavram ya da durum arasındaki benzerlik ve farklılıkların belirtilmesi.
  • Tanık Gösterme (Alıntı Yapma): Bir düşünceyi desteklemek için o konuda uzman veya tanınmış bir kişinin sözlerinin kullanılması.
  • Sayısal Verilerden Yararlanma: Düşünceyi kanıtlamak için istatistiksel bilgilerin, yüzdelerin veya sayıların kullanılması.
  • Benzetme: Bir varlığı, kavramı veya durumu başka bir varlık, kavram veya duruma benzeterek anlatım gücünü artırma.

💡 İpucu: Bir metni okurken yazarın amacını ve size ne hissettirmeye çalıştığını düşünerek anlatım biçimini ve geliştirme yollarını daha kolay bulabilirsiniz.

📝 Yazım Kuralları

Türkçeyi doğru ve etkili kullanmak için yazım kurallarına dikkat etmek gerekir.

• Büyük Harflerin Kullanımı: Cümle başları, özel isimler (kişi adları, yer adları, millet adları, dil adları, din adları vb.), kitap, dergi, gazete adları, belirli tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar.
• Örnek: "29 Ekim Cumartesi günü Türkçe dersi vardı."
• "de" ve "ki" Bağlaçlarının Yazımı:
  • Bağlaç olan "de/da" ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Örnek: "Sen de gel.")
  • Ek olan "-de/-da" bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Örnek: "Evde kimse yok.")
  • Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır. (Örnek: "Biliyorum ki sen de seversin.")
  • Ek olan "-ki" bitişik yazılır ve genellikle bir isme gelerek onu sıfat yapar. (Örnek: "Evdeki hesap çarşıya uymaz.")
• Birleşik Kelimelerin Yazımı: Anlam kayması veya ses düşmesi/türemesi gibi durumlara göre bitişik ya da ayrı yazılabilirler. Bazı birleşik kelimeler her zaman bitişik yazılır (örn: "hanımeli", "mirasyedi"), bazıları ise ayrı (örn: "deniz yolu", "ana dil").
• Sayıların Yazımı: Sayılar genellikle yazıyla yazılır (iki, üç yüz). Ancak para, ölçü, istatistik verileri gibi durumlarda rakamla yazılabilir. Sıra sayıları rakamla yazıldığında yanına nokta konur veya kesme işaretiyle ek ayrılır (7. veya 7'nci).

⚠️ Dikkat: Yazım kuralları, dilin ortak anlaşılmasını sağlar. Bu yüzden her zaman doğru yazmaya özen gösterin.

📍 Noktalama İşaretleri

Noktalama işaretleri, okumayı ve anlamayı kolaylaştırır, duygu ve düşünceleri daha net ifade etmemizi sağlar.

• Nokta (.): Cümle sonuna konur, kısaltmaların sonuna konur, sıra sayılarını belirtmek için kullanılır.
• Virgül (,): Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırır, sıralı cümleleri ayırır, ara sözlerin başında ve sonunda kullanılır, hitaplardan sonra konur.
• Soru İşareti (?): Soru bildiren cümlelerin sonuna konur.
• Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşırma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna veya hitaplardan sonra konur.
• İki Nokta (:): Kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna konur.
• Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için kullanılır, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırır.
• Tırnak İşaretleri (" "): Başkasına ait sözleri aktarmak, cümle içinde özel olarak belirtilmek istenen kelimeleri göstermek için kullanılır.

💡 İpucu: Noktalama işaretlerini doğru kullanmak, yazdığınız metnin anlaşılırlığını artırır ve okuyucunun metni doğru tonlamayla okumasına yardımcı olur.

🧠 Paragrafta Anlam

Paragraf, bir düşüncenin tam olarak anlatıldığı cümleler topluluğudur. Paragrafta anlam soruları, metni doğru anlamanıza ve yorumlamanıza odaklanır.

• Ana Fikir (Ana Düşünce): Paragrafta asıl anlatılmak istenen, yazarın okuyucuya vermek istediği temel mesajdır. Genellikle bir veya iki cümleyle özetlenebilir.
• Konu: Paragrafta üzerinde durulan, bahsedilen genel kavram veya durumdur. "Bu paragraf ne hakkında?" sorusunun cevabıdır.
• Başlık: Paragrafın konusunu veya ana fikrini en iyi yansıtan, kısa ve öz ifadedir.
• Yardımcı Fikirler: Ana fikri destekleyen, açıklayan, geliştiren diğer düşüncelerdir.
• Anahtar Kelimeler: Paragrafın konusunu ve ana fikrini yansıtan, metinde sıkça geçen önemli kelimelerdir.

💡 İpucu: Paragraf sorularını çözerken metni dikkatlice okuyun, altını çizebilir veya önemli gördüğünüz yerlere not alabilirsiniz. Özellikle "asıl anlatılmak istenen", "vurgulanan" gibi ifadelere dikkat edin.