7. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı 2. senaryo test 2

🎓 7. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı 2. senaryo test 2 - Ders Notu

Bu ders notu, 7. sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı sınavında karşılaşabileceğin fiilimsiler, cümlenin anlam özellikleri, söz sanatları ve paragrafta anlam gibi temel konuları sade bir dille özetlemektedir.

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen ama fiil özelliklerini (kip ve kişi eki alamama) tamamen kaybetmeyen kelimelerdir. Üç çeşidi vardır:

• İsim-Fiil (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Cümlede isim gibi kullanılır.
  • Örnek: Kitap okumayı çok severim. (Okuma bir eylem adıdır.)
  • Örnek: Bu gülüşü unutamam. (Gülüş bir eylem adıdır.)
  • Örnek: Buradan çıkmak yasaktır. (Çıkmak bir eylem adıdır.)
• Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Cümlede sıfat gibi bir ismi niteler.
  • Örnek: Koşan çocuk düştü. (Hangi çocuk? Koşan çocuk.)
  • Örnek: Gelecek günler güzel olacak. (Hangi günler? Gelecek günler.)
  • Örnek: Kırılmış camları topladık. (Hangi camlar? Kırılmış camlar.)
• Zarf-Fiil (Bağ-Fiil, Ulaç): Fiile "-ip, -erek, -meden, -ince, -ken, -eli, -r...mez, -dıkça, -e...e, -a...a" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede zarf gibi eylemin zamanını veya durumunu belirtir.
  • Örnek: Koşarak yanıma geldi. (Nasıl geldi? Koşarak.)
  • Örnek: Ders çalışırken uyudu. (Ne zaman uyudu? Çalışırken.)
  • Örnek: Gülmeden duramadı. (Nasıl duramadı? Gülmeden.)

💡 İpucu: Fiilimsiler, kip ve kişi eki almazlar. Bu, onları çekimli fiillerden ayıran en önemli özelliktir. Ayrıca isim-fiil ekini alan bazı kelimeler kalıcı isim olabilir (dondurma, çakmak, sarma). Bu kelimeler fiilimsi sayılmaz.

📌 Cümlenin Anlam Özellikleri

Cümleler farklı anlam ilişkileri taşıyabilir. İşte en sık karşılaştıkların:

• Neden-Sonuç (Sebep-Sonuç): Bir eylemin hangi sebeple yapıldığını belirtir. "Niçin?" veya "Neden?" sorusuna cevap verir.
  • Örnek: Hava soğuk olduğu için dışarı çıkmadık. (Dışarı çıkmamanın sebebi havanın soğuk olması.)
• Amaç-Sonuç: Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını belirtir. "Hangi amaçla?" sorusuna cevap verir. Genellikle "-mek için, -mek üzere, diye" gibi ifadeler kullanılır.
  • Örnek: Sınavı kazanmak için çok çalıştı. (Çalışmasının amacı sınavı kazanmak.)
• Koşul-Sonuç (Şart-Sonuç): Bir olayın gerçekleşmesinin başka bir olayın gerçekleşmesine bağlı olduğunu belirtir. Genellikle "-se, -sa" eki veya "ise, -dıkça" gibi ifadeler kullanılır.
  • Örnek: Erken gelirsen sinemaya gideriz. (Sinemaya gitme koşulu erken gelmek.)
• Karşılaştırma: İki ya da daha fazla varlık, kavram veya durum arasındaki benzerlikleri ya da farklılıkları ortaya koymaktır.
  • Örnek: Ali, Mehmet'ten daha uzundur.
• Nesnel ve Öznel Yargılar:
  • Nesnel Yargı: Kişiden kişiye değişmeyen, kanıtlanabilir ifadelerdir.
    • Örnek: Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
  • Öznel Yargı: Kişisel duygu ve düşünceleri yansıtan, kanıtlanamayan ifadelerdir.
    • Örnek: Bu film çok güzeldi.

⚠️ Dikkat: Neden-sonuç ile amaç-sonuç cümlelerini karıştırma! Neden-sonuçta eylem zaten gerçekleşmiştir (hava soğuktu ve çıkmadık). Amaç-sonuçta ise eylem henüz gerçekleşmemiştir, bir hedefe yöneliktir (sınavı kazanma amacı var, ama henüz kazanmadı).

📌 Söz Sanatları (Edebî Sanatlar)

Dile güzellik, etkililik ve derinlik katmak için kullanılan anlatım biçimleridir:

• Benzetme (Teşbih): İki farklı şeyden zayıf olanın, güçlü olana benzetilmesidir.
  • Örnek: Aslan gibi güçlü bir adamdı. (Adam, gücü yönünden aslana benzetilmiş.)
• Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana ait özellikler verme sanatıdır.
  • Örnek: Rüzgar, fısıldayarak geçti. (Rüzgarın fısıldaması insana ait bir özellik.)
• Konuşturma (İntak): Kişileştirilen varlıkları konuşturma sanatıdır.
  • Örnek: Kuş dedi ki: "Bahar geldi!" (Kuşun konuşması.)
• Abartma (Mübalağa): Bir şeyi olduğundan çok daha büyük veya küçük gösterme sanatıdır.
  • Örnek: Bir damla gözyaşı sel oldu. (Gözyaşının sel olması abartıdır.)
• Tezat (Karşıtlık): Birbirine zıt (karşıt) kavramları bir arada kullanma sanatıdır.
  • Örnek: Ağlarım hatıra geldikçe gülüştüklerimiz. (Ağlamak ve gülmek zıt kavramlar.)

📌 Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri

Doğru ve etkili iletişim için yazım kuralları ve noktalama işaretleri çok önemlidir:

• Büyük Harflerin Kullanımı:
  • Cümle başları, özel isimler (kişi adları, yer adları, millet, dil, din adları), unvanlar, kurum adları büyük harfle başlar.
  • Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları (29 Ekim 1923 Salı) büyük harfle başlar.
• "De" ve "Ki" Bağlaçlarının Yazımı:
  • Bağlaç olan "de" ayrı yazılır, "ta/te" şekline dönüşmez. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Sen de gel. Evde kitap yok.)
  • Ek olan "-de" bitişik yazılır, "ta/te" şekline dönüşebilir. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Evde kal. Okulda buluştuk.)
  • Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Duydum ki geliyormuş.)
  • Ek olan "-ki" bitişik yazılır (sıfat yapan -ki veya ilgi zamiri olan -ki). Cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Evdeki hesap, yoldaki çanta.)
  • Bazı kalıplaşmış "ki"ler bağlaç olduğu halde bitişik yazılır: "sanki, oysaki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki, illaki" (SOMBaHÇeM).
• Noktalama İşaretleri:
  • Nokta (.): Cümle sonuna konur, kısaltmalarda kullanılır, sıra sayılarını belirtir.
  • Virgül (,): Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırır, sıralı cümleleri ayırır, ara sözlerin başına ve sonuna konur.
  • Soru İşareti (?): Soru bildiren cümlelerin sonuna konur.
  • Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşırma gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur.
  • İki Nokta (:): Açıklama yapılacak cümlenin sonuna, örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
  • Üç Nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerin sonuna, alıntılarda atlanan yerlere konur.

📌 Paragrafta Anlam

Paragraf, bir düşünceyi tam olarak anlatan cümleler topluluğudur. Paragrafta anlam sorularında şunlara dikkat etmelisin:

• Ana Fikir (Ana Düşünce): Paragrafın yazılma amacıdır, yazarın okuyucuya vermek istediği temel mesajdır. Genellikle paragrafın başında veya sonunda yer alır. "Yazar bu paragrafta ne anlatmak istiyor?" sorusunun cevabıdır.
• Konu: Paragrafta üzerinde durulan kavram, olay veya durumdur. "Bu paragraf ne hakkında?" sorusunun cevabıdır. Ana fikirden daha geneldir.
• Başlık: Paragrafın içeriğini en iyi özetleyen, genellikle kısa ve dikkat çekici kelime veya kelime grubudur. Konuyla doğrudan ilgili olmalıdır.
• Yardımcı Fikirler (Yardımcı Düşünceler): Ana fikri destekleyen, açıklayan, geliştiren diğer düşüncelerdir.
• Paragrafın Yapısı: Giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur.
  • Giriş: Konuyu tanıtır, genellikle tek cümledir.
  • Gelişme: Konuyu örnekler, açıklar, detaylandırır.
  • Sonuç: Ana fikri özetler veya kesin bir yargıya bağlar.

📝 Unutma: Paragraf sorularını çözerken paragrafı dikkatlice oku ve anahtar kelimelerin altını çiz. Soruyu anladığından emin ol!