🎓 7. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı 3. senaryo test 2 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu, "7. sınıf Türkçe 1. dönem 2. yazılı 3. senaryo test 2" sınavında karşınıza çıkabilecek temel konuları sade ve anlaşılır bir dille özetlemek için hazırlandı. Bu konuları iyi anladığınızda sınavda çok daha başarılı olacaksınız!
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiillerden türeyen ama fiil gibi çekimlenmeyip cümlede isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen sözcüklerdir. Onları fiil kök veya gövdelerine gelen özel eklerden tanırız. Üç tür fiilimsi vardır:
- İsim-fiil (Ad Eylem): Fiillere "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede isim gibi kullanılır.
- Örnek: Kitap okumak en sevdiğim hobidir. (Ne? Okumak)
- Örnek: Onun gülüşü içimi ısıttı. (Nasıl gülüş? Gülüş)
- Sıfat-fiil (Ortaç): Fiillere "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek yapılır. Cümlede sıfat gibi isimden önce gelir veya adlaşmış sıfat olarak kullanılır.
- Örnek: Koşan çocuk düştü. (Hangi çocuk? Koşan çocuk)
- Örnek: Gelecek günler güzel olacak. (Hangi günler? Gelecek günler)
- Örnek: Yolda tanıdık birine rastladım. (Adlaşmış sıfat-fiil)
- Zarf-fiil (Bağ-fiil / Ulaç): Fiillere "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e, -mez..." gibi ekler getirilerek yapılır. Cümlede zarf gibi fiilin zamanını veya durumunu belirtir.
- Örnek: Eve koşarak geldi. (Nasıl geldi? Koşarak)
- Örnek: Kitabı okuyunca anladı. (Ne zaman anladı? Okuyunca)
💡 İpucu: Fiilimsiler olumsuz yapılabilir (örneğin: "gelmek" -> "gelmemek"). Bu, onları çekimli fiillerden ayıran önemli bir özelliktir.
📝 Cümlede Anlam Özellikleri
Cümleler farklı anlam ilişkileri taşıyabilir. Bu ilişkileri doğru anlamak, metinleri kavramak için çok önemlidir:
- Neden-Sonuç (Sebep-Sonuç) Cümleleri: Bir eylemin hangi sebeple yapıldığını veya gerçekleştiğini bildiren cümlelerdir. "Niçin?", "Neden?" sorularına cevap verir.
- Örnek: Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık. (Dışarı çıkamama nedeni: yağmur yağması)
- Amaç-Sonuç Cümleleri: Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelerdir. "Hangi amaçla?" sorusuna cevap verir.
- Örnek: Sınavı geçmek için çok çalıştı. (Çalışma amacı: sınavı geçmek)
- Koşul-Sonuç (Şart-Sonuç) Cümleleri: Bir eylemin gerçekleşmesinin başka bir eylemin gerçekleşmesine bağlı olduğunu bildiren cümlelerdir.
- Örnek: Erken yatarsan (koşul), erken kalkarsın (sonuç).
- Öznel Yargı: Kişiden kişiye değişebilen, doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanamayan, kişisel duygu ve düşünce içeren yargılardır.
- Örnek: Bu film, şimdiye kadarki en güzel filmdi. (Kişisel görüş)
- Nesnel Yargı: Kişiden kişiye değişmeyen, doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanabilen, herkesçe kabul gören yargılardır.
- Örnek: Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. (Kanıtlanabilir bilgi)
- Karşılaştırma Cümleleri: İki veya daha fazla varlık, kavram ya da durum arasındaki benzerlik veya farklılıkları ortaya koyan cümlelerdir. "Daha, en, kadar" gibi kelimeler kullanılır.
- Örnek: Kitap okumak, film izlemekten daha keyifliydi.
- Tanım Cümleleri: Bir kavramın veya varlığın ne olduğunu açıklayan, "Bu nedir?" sorusuna cevap veren cümlelerdir.
- Örnek: Fiilimsi, fiillerden türeyen ama fiil gibi çekimlenmeyen sözcüklerdir.
- Varsayım Cümleleri: Gerçekleşmemiş bir olayı veya durumu geçici olarak olmuş gibi kabul etme anlamı taşıyan cümlelerdir. "Diyelim ki, farz et ki, tut ki" gibi ifadelerle kurulur.
- Örnek: Diyelim ki sınavı kazandın, ilk ne yaparsın?
- Olasılık (İhtimal) Cümleleri: Bir olayın gerçekleşme ihtimalinin bulunduğunu bildiren cümlelerdir. "Belki, sanırım, ihtimal ki" gibi kelimeler kullanılır.
- Örnek: Bu akşam bize misafir gelebilir.
⚠️ Dikkat: Neden-sonuç cümlelerinde "sebep" gerçekleşmiştir, amaç-sonuç cümlelerinde ise "amaç" henüz gerçekleşmemiştir, sadece hedeflenmektedir.
✍️ Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları
Bir metni okurken yazarın ne amaçla yazdığını ve düşüncelerini nasıl aktardığını anlamak çok önemlidir. İşte sıkça karşına çıkacak bazı anlatım biçimleri ve düşünceyi geliştirme yolları:
Anlatım Biçimleri:
- Açıklayıcı Anlatım: Bilgi vermek, bir konuyu öğretmek amacıyla kullanılır. Nesnel bir dil hâkimdir. Ders kitapları, ansiklopediler bu türdendir.
- Öyküleyici Anlatım: Bir olayı, olayın geçtiği yeri, zamanı ve kişileri anlatır. Roman, hikaye gibi türlerde kullanılır.
- Betimleyici Anlatım: Varlıkların, nesnelerin, yerlerin veya kişilerin ayırt edici özelliklerini göz önünde canlandıracak şekilde anlatır. "Sözcüklerle resim çizmek" gibidir.
- Tartışmacı Anlatım: Bir düşünceyi çürütmek veya kendi düşüncesinin doğruluğunu kanıtlamak amacıyla kullanılır. Okuyucuyu ikna etmeyi hedefler.
Düşünceyi Geliştirme Yolları:
- Tanımlama: Bir kavramın ne olduğunu açıklamak için kullanılır. "Bu nedir?" sorusuna cevap verir.
- Örnekleme: Anlatılan soyut bir düşünceyi somutlaştırmak ve daha anlaşılır kılmak için örnekler vermektir.
- Karşılaştırma: İki farklı varlık, kavram veya durum arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koyarak düşünceyi pekiştirmektir.
- Tanık Gösterme: Bir düşünceyi desteklemek için o konuda uzman veya tanınmış bir kişinin sözünü veya görüşünü aktarmaktır. (Söz tırnak içinde verilir.)
- Sayısal Verilerden Yararlanma: Düşünceyi somutlaştırmak ve inandırıcı kılmak için istatistiksel bilgiler, anket sonuçları gibi sayısal değerler kullanmaktır.
- Benzetme: İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak zayıf olanı güçlü olana benzetmektir.
💡 İpucu: Anlatım biçimleri metnin genel amacını ve yapısını, düşünceyi geliştirme yolları ise yazarın belirli bir fikri desteklemek için kullandığı teknikleri gösterir.
✏️ Yazım Kuralları ve Noktalama İşaretleri
Doğru ve etkili iletişim kurabilmek için yazım kurallarına ve noktalama işaretlerine dikkat etmek çok önemlidir. İşte sıkça karşına çıkacak bazıları:
Sıkça Karşılaşılan Yazım Kuralları:
- Büyük Harflerin Kullanımı: Cümleler büyük harfle başlar. Özel isimler (kişi adları, yer adları, millet adları, dil adları, din adları, unvanlar, kurum adları vb.) ve bu isimlere gelen ilk kelime büyük harfle başlar.
- "-de/-da" Bağlacı ve Ekinin Yazımı: Bağlaç olan "-de/-da" her zaman ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. Ek olan "-de/-da" (bulunma hâli eki) ise kelimeye bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur.
- Örnek (Bağlaç): Kitap da defter de bende var.
- Örnek (Ek): Evde kimse yoktu.
- "ki" Bağlacı ve Ekinin Yazımı: Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır (Oysaki, mademki, belki, hâlbuki, çünkü, meğerki, illaki istisnaları hariç). Ek olan "-ki" (ilgi eki veya sıfat yapan -ki) ise bitişik yazılır.
- Örnek (Bağlaç): Anladım ki gelmeyecek.
- Örnek (Ek): Evdeki hesap çarşıya uymaz. (Sıfat yapan -ki)
- "mi" Soru Ekinin Yazımı: "mi" soru eki her zaman ayrı yazılır ve kendinden önceki kelimeye bitişik yazılmaz. Kendinden sonra gelen ekler ise "mi"ye bitişik yazılır.
- Örnek: Geldin mi? Okudun mu?
- Sayıların Yazımı: Metin içinde sayılar genellikle yazıyla (iki, üç yüz) yazılır. Ancak para, ölçü, istatistik gibi durumlarda rakamla yazılabilir.
- Birleşik Kelimelerin Yazımı: Anlam kaybı olan veya ses düşmesi, türemesi gibi ses olayları görülen birleşik kelimeler bitişik yazılır (kaynana, pazartesi, hissetmek). Anlam kaybı olmayanlar ayrı yazılır (deniz yılanı, ana dil).
Önemli Noktalama İşaretleri:
- Nokta (.): Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur. Kısaltmalardan sonra ve bazı sayılarda kullanılır.
- Virgül (,): Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak için, sıralı cümleleri ayırmak için, ara sözlerin başında ve sonunda, hitaplardan sonra kullanılır.
- Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
- Soru İşareti (?): Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.
- Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşkınlık, acı gibi duyguları ifade eden cümlelerin veya seslenmelerin sonuna konur.
- Kesme İşareti ('): Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır.
⚠️ Dikkat: Yazım ve noktalama kuralları, yazdıklarınızın doğru anlaşılmasını sağlar. Bol bol okuyarak ve yazarak bu konularda kendinizi geliştirebilirsiniz!
