Dün akşam, komşumuzun bahçesindeki rengarenk çiçekleri hayranlıkla izledik. cümlesinin ögeleri doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
A) Zarf Tümleci - Dolaylı Tümleç - Belirtisiz Nesne - Zarf Tümleci - Yüklem
B) Zarf Tümleci - Dolaylı Tümleç - Belirtili Nesne - Zarf Tümleci - Yüklem
C) Zarf Tümleci - Özne - Belirtili Nesne - Zarf Tümleci - Yüklem
D) Zarf Tümleci - Yer Tamlayıcısı - Belirtili Nesne - Zarf Tümleci - Yüklem
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Cümle ögelerini bulmak, cümlenin anlamını daha iyi kavramamızı sağlayan çok önemli bir beceridir. Şimdi "Dün akşam, komşumuzun bahçesindeki rengarenk çiçekleri hayranlıkla izledik." cümlesinin ögelerini adım adım inceleyelim:
- 1. Yüklemi Bulalım: Yüklem, cümlede yapılan işi, oluşu veya durumu bildiren temel ögedir. Yüklemi bulmak için genellikle cümlenin sonuna bakarız.
- Bu cümlede yapılan iş "izlemek"tir. Dolayısıyla "izledik" kelimesi yüklemdir.
- 2. Özneyi Bulalım: Yükleme "Kim?" veya "Ne?" sorularını sorarak özneyi buluruz. Özne, işi yapan veya durumu üzerinde taşıyan ögedir.
- "Kim izledi?" sorusunun cevabı "biz"dir. Ancak "biz" kelimesi cümlede açıkça yazılmadığı için bu bir "gizli özne"dir. Cümle ögeleri sıralanırken gizli özneler listeye dahil edilmez.
- 3. Zarf Tümleçlerini Bulalım: Yükleme "Ne zaman?", "Nasıl?", "Neden?", "Ne kadar?", "Nereye?" (yön zarfı olarak) gibi sorular sorarak zarf tümleçlerini buluruz.
- "Ne zaman izledik?" sorusunun cevabı "Dün akşam"dır. Bu bir zaman zarf tümlecidir.
- "Nasıl izledik?" sorusunun cevabı "hayranlıkla"dır. Bu bir durum zarf tümlecidir.
- 4. Yer Tamlayıcısını (Dolaylı Tümleç) Bulalım: Yükleme "Nereye?", "Nerede?", "Nereden?", "Kime?", "Kimde?", "Kimden?", "Neye?", "Neyde?", "Neyden?" sorularını sorarak yer tamlayıcısını buluruz. Yer tamlayıcıları genellikle -e, -de, -den eklerini alır.
- "komşumuzun bahçesindeki" ifadesi, izlenen çiçeklerin nerede bulunduğunu belirtir. "Nerede olan çiçekleri?" sorusuna cevap verdiği için bu ifadeyi Yer Tamlayıcısı olarak kabul ederiz.
- 5. Belirtili Nesneyi Bulalım: Yükleme "Neyi?" veya "Kimi?" sorularını sorarak belirtili nesneyi buluruz. Belirtili nesneler genellikle "-i" belirtme hal ekini alır.
- "Neyi izledik?" sorusunun cevabı "rengarenk çiçekleri"dir. "Çiçekleri" kelimesindeki "-i" eki, bunun belirtili nesne olduğunu gösterir.
- Cümle Ögelerinin Sıralanışı:
- "Dün akşam" (Ne zaman?) → Zarf Tümleci
- "komşumuzun bahçesindeki" (Nerede olan?) → Yer Tamlayıcısı
- "rengarenk çiçekleri" (Neyi?) → Belirtili Nesne
- "hayranlıkla" (Nasıl?) → Zarf Tümleci
- "izledik" (Yüklem) → Yüklem
Bu sıralama, seçeneklerdeki D şıkkı ile birebir örtüşmektedir.
Cevap D seçeneğidir.
