"Dün akşam, komşumuzun bahçesindeki rengarenk çiçekleri hayranlıkla seyrettik." cümlesinin ögeleri sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Zarf Tümleci - Belirtili Nesne - Zarf Tümleci - Yüklem
B) Zarf Tümleci - Dolaylı Tümleç - Belirtili Nesne - Yüklem
C) Özne - Zarf Tümleci - Belirtili Nesne - Yüklem
D) Zarf Tümleci - Belirtisiz Nesne - Zarf Tümleci - Yüklem
Merhaba sevgili öğrenciler!
Cümle ögeleri konusu, Türkçe dilbilgisinin temel taşlarından biridir. Bir cümleyi doğru anlamak ve analiz etmek için ögeleri doğru tespit etmek çok önemlidir. Şimdi verilen cümleyi adım adım inceleyelim ve ögelerini bulalım:
Cümle: "Dün akşam, komşumuzun bahçesindeki rengarenk çiçekleri hayranlıkla seyrettik."
- 1. Yüklemi Bulalım:
- Yüklem, cümlede bildirilen işi, oluşu, durumu veya yargıyı taşıyan temel ögedir. Genellikle bir fiil veya isim soylu bir sözcüktür.
- Cümlemizdeki eylem "seyrettik" kelimesidir. Bu kelime, "seyretme" eylemini gerçekleştirdiğimizi bildirir.
- O halde, "seyrettik" kelimesi Yüklem'dir.
- 2. Özneyi Bulalım (Gizli Özne):
- Özne, yüklemin bildirdiği işi yapan veya durumda bulunan varlıktır. "Kim?" veya "Ne?" sorularıyla bulunur.
- "Seyrettik" yüklemini kimin yaptığını sorduğumuzda, yüklemin çekiminden "biz" cevabını alırız. ("Biz seyrettik.")
- Ancak "biz" kelimesi cümlede açıkça yazılmadığı için bu bir Gizli Özne'dir. Cümle ögeleri sıralamasında genellikle açıkça belirtilen ögeler dikkate alınır. Seçeneklerde de özne ile başlayan bir sıralama olmadığı için, cümlede açıkça yer alan ögelerle devam edeceğiz.
- 3. Zarf Tümlecini Bulalım (Ne Zaman?):
- Zarf tümleci, yüklemin anlamını zaman, durum, miktar, yer-yön, sebep gibi yönlerden tamamlayan ögedir. "Ne zaman?", "Nasıl?", "Nereye?", "Ne kadar?", "Niçin?" gibi sorularla bulunur.
- "Seyrettik" eylemini ne zaman gerçekleştirdik? Cevap: "Dün akşam".
- O halde, "Dün akşam" kelime grubu Zarf Tümleci'dir.
- 4. Belirtili Nesneyi Bulalım (Neyi?):
- Nesne, yüklemin bildirdiği işten etkilenen ögedir. "Neyi?", "Kimi?" sorularına cevap veren nesneye Belirtili Nesne denir ve genellikle ismin belirtme hal eki (-i, -ı, -u, -ü) alır. "Ne?" sorusuna cevap veren nesneye ise Belirtisiz Nesne denir.
- "Seyrettik" yüklemine neyi seyrettik diye sorduğumuzda, cevabımız "komşumuzun bahçesindeki rengarenk çiçekleri" olur. Dikkat ederseniz "çiçekleri" kelimesi "-i" belirtme hal ekini almıştır.
- O halde, "komşumuzun bahçesindeki rengarenk çiçekleri" kelime grubu Belirtili Nesne'dir.
- 5. Zarf Tümlecini Bulalım (Nasıl?):
- Tekrar zarf tümleci arıyoruz, çünkü bir cümlede birden fazla zarf tümleci olabilir.
- "Seyrettik" eylemini nasıl gerçekleştirdik? Cevap: "hayranlıkla".
- O halde, "hayranlıkla" kelimesi Zarf Tümleci'dir.
Şimdi bulduğumuz ögeleri sırasıyla yazalım:
- Dün akşam (Zarf Tümleci)
- komşumuzun bahçesindeki rengarenk çiçekleri (Belirtili Nesne)
- hayranlıkla (Zarf Tümleci)
- seyrettik (Yüklem)
Bu sıralama seçeneklerdeki A şıkkı ile birebir uyuşmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
