BİY.9.1.6. Üç üst âlem (domain) sisteminde yer alan canlıların özellikleri ile ilgili çıkarım yapabilme
Ökaryot üst âleminde yer alan canlılar için aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle yanlıştır?
A) Bazı türleri tek hücreli olabilir.
B) Genetik materyalleri çekirdek zarı ile çevrilidir.
C) Mitokondri organeline sahip olmayan türleri bulunabilir.
D) Hücre duvarı bulunduran türleri vardır.
E) Kloroplast organeli bulunduran türleri yoktur.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, canlıların üç üst âlem (domain) sistemindeki ökaryot üst âlemine ait özellikler hakkında bilgi birikimimizi kullanacağız. Ökaryotlar, hücrelerinde çekirdek zarı ile çevrili bir çekirdek ve zarla çevrili diğer organelleri bulunduran canlılardır. Bu üst âlem; hayvanlar, bitkiler, mantarlar ve protistler gibi grupları içerir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bazı türleri tek hücreli olabilir.
- Bu ifade doğrudur. Örneğin, protistlerin çoğu (amip, paramesyum, öglena gibi) tek hücreli ökaryotlardır. Ayrıca, mantarlar âlemindeki bira mayası gibi bazı türler de tek hücrelidir.
- B) Genetik materyalleri çekirdek zarı ile çevrilidir.
- Bu ifade ökaryotların temel ve tanımlayıcı özelliğidir. "Ökaryot" kelimesi zaten "gerçek çekirdekli" anlamına gelir. Genetik materyal olan DNA, çekirdek zarı ile çevrili bir çekirdeğin içinde bulunur.
- C) Mitokondri organeline sahip olmayan türleri bulunabilir.
- Bu ifade doğrudur. Çoğu ökaryot mitokondriye sahip olsa da, bazı ilkel ökaryotlar (özellikle anaerobik ortamlarda yaşayan bazı protistler, örneğin Giardia gibi) evrimsel süreçte mitokondrilerini kaybetmiş veya işlevsiz, indirgenmiş formlarına (mitozom veya hidrojenozom gibi) sahip olabilirler. Bu türler oksijensiz solunum yaparlar.
- D) Hücre duvarı bulunduran türleri vardır.
- Bu ifade doğrudur. Bitkiler (selülozdan yapılmış hücre duvarı), mantarlar (kitinden yapılmış hücre duvarı) ve bazı protistler (çeşitli maddelerden yapılmış hücre duvarı) ökaryot âleminde yer alır ve hücre duvarına sahiptirler. Hayvan hücrelerinde hücre duvarı bulunmaz, ancak ifade "türleri vardır" dediği için bu seçenek doğru kabul edilir.
- E) Kloroplast organeli bulunduran türleri yoktur.
- Bu ifade kesinlikle yanlıştır. Bitkiler ve algler (protistler âleminde yer alan fotosentetik ökaryotlar) kloroplast organeline sahiptir. Kloroplastlar sayesinde fotosentez yaparak kendi besinlerini üretirler. Dolayısıyla, ökaryot üst âleminde kloroplast bulunduran pek çok tür bulunmaktadır.
Yukarıdaki analizlere göre, ökaryot üst âleminde kloroplast organeli bulunduran türlerin olmadığı ifadesi kesinlikle yanlıştır.
Cevap E seçeneğidir.
