5. sınıf türkçe 1. dönem 2. yazılı hazırlık Test 10

Güneş doğar her sabah, (A) Kuşlar uçar havada. (B) Papatyalar açar, (C) Mis kokular saçar. (C) Yukarıdaki şiirin son iki dizesi arasında hangi ses özelliği bulunmaktadır?

A) Redif
B) Yarım uyak
C) Tam uyak
D) Cinaslı uyak

Merhaba sevgili öğrenciler,

Şiirde dize sonlarındaki ses benzerlikleri, şiire ahenk katan önemli özelliklerdir. Şimdi, verilen şiirin son iki dizesini adım adım inceleyelim:

• 1. Adım: Dize Sonlarındaki Kelimeleri Belirleyelim

  Şiirin son iki dizesi şunlardır:

  "Papatyalar açar,"

  "Mis kokular saçar."

  Dize sonlarındaki kelimeler "açar" ve "saçar" kelimeleridir.

• 2. Adım: Kelimelerin Yapısını İnceleyelim
  • "açar" kelimesi, "aç-" fiil köküne "-ar" geniş zaman ekinin gelmesiyle oluşmuştur.
  • "saçar" kelimesi, "saç-" fiil köküne "-ar" geniş zaman ekinin gelmesiyle oluşmuştur.
• 3. Adım: Redif Var mı Kontrol Edelim?

  Redif, dize sonlarında aynı görevde ve aynı anlamda tekrar eden ek veya kelimelerdir.

  Yukarıdaki kelimelerde, her ikisinde de "-ar" eki aynı görevde (geniş zaman eki) kullanılmıştır. Bu nedenle, "-ar" ekleri rediftir.

• 4. Adım: Rediften Sonra Kalan Kısımları İnceleyelim ve Uyak Türünü Belirleyelim

  Redif olan "-ar" ekini çıkardığımızda geriye "aç" ve "saç" kısımları kalır.

  Şimdi bu "aç" ve "saç" kısımlarındaki ses benzerliklerine bakalım:

  • "aç" ve "saç" kelimelerinde 'ç' sesi ortaktır. (Birinci ses benzerliği)
  • "aç" ve "saç" kelimelerinde 'a' sesi ortaktır. (İkinci ses benzerliği)

  Gördüğümüz gibi, "aç" ve "saç" kelimelerinde iki adet ses (a ve ç) benzerliği bulunmaktadır.

  Uyak (Kafiye) Türleri Hatırlatma:

  • Yarım Uyak: Tek ses benzerliği. (Örnek: dal - kal -> 'l' sesi)
  • Tam Uyak: İki ses benzerliği. (Örnek: bahar - yazar -> 'ar' sesleri)
  • Zengin Uyak: Üç veya daha fazla ses benzerliği. (Örnek: kalem - elem -> 'lem' sesleri)
  • Cinaslı Uyak: Yazılışları aynı, anlamları farklı kelimelerin kullanılması. (Örnek: gülmek - gülmek (çiçek))

  Bizim örneğimizde "aç" ve "saç" kelimelerinde 'a' ve 'ç' olmak üzere iki ses benzerliği olduğu için, bu bir tam uyaktır.

• 5. Adım: Seçenekleri Değerlendirelim

  Şiirin son iki dizesi arasında hem redif (-ar) hem de tam uyak (aç) bulunmaktadır. Seçeneklerde "Tam uyak" yer aldığı için doğru cevabımız budur.

Cevap C seçeneğidir.