Bir varmış bir yokmuş, uzak diyarların birinde, yemyeşil ormanlarla çevrili küçük bir köy varmış. Bu köyde yaşayan Ali adında cesur bir çocuk, her sabah erkenden kalkar, köyün yaşlılarına yardım edermiş. Bir gün, köyün yakınındaki mağaradan garip sesler gelmeye başlamış. Ali, bu seslerin ne olduğunu merak etmiş ve eline fenerini alıp mağaraya doğru yola çıkmış.
Bu metinde hangi hikâye unsuru vurgulanmamıştır?
A) Zaman
B) Yer
C) Olay
D) Şahıs
Sevgili öğrenciler, bir metni anlarken veya bir hikaye oluştururken bazı temel unsurlara dikkat ederiz. Bu unsurlara "hikaye unsurları" denir. Hikaye unsurları genellikle şunlardır:
- Şahıs (Karakter): Hikayedeki kişiler veya varlıklar.
- Yer (Mekan): Olayların geçtiği ortam.
- Zaman: Olayların ne zaman geçtiği (gün, ay, yıl, mevsim, sabah, akşam gibi).
- Olay (Konu): Hikayede yaşananlar, ana gelişme.
Şimdi verilen metni bu unsurlar açısından inceleyelim:
- Şahıs (Karakter): Metinde "Ali adında cesur bir çocuk" açıkça belirtilmiştir. Ali'nin özellikleri (cesur olması, yaşlılara yardım etmesi) de verilmiştir. Dolayısıyla şahıs unsuru metinde vurgulanmıştır.
- Yer (Mekan): Metinde "uzak diyarların birinde, yemyeşil ormanlarla çevrili küçük bir köy", "köyün yakınındaki mağara" gibi ifadelerle olayların geçtiği yerler net bir şekilde anlatılmıştır. Dolayısıyla yer unsuru metinde vurgulanmıştır.
- Olay (Konu): Metinde "Ali'nin her sabah erkenden kalkıp köyün yaşlılarına yardım etmesi", "mağaradan garip sesler gelmeye başlaması", "Ali'nin fenerini alıp mağaraya doğru yola çıkması" gibi yaşanan gelişmeler açıkça belirtilmiştir. Dolayısıyla olay unsuru metinde vurgulanmıştır.
- Zaman: Metinde "Bir varmış bir yokmuş" (masalsı bir başlangıç, belirsiz bir geçmişi işaret eder), "her sabah erkenden kalkar" (düzenli bir eylem, belirli bir zaman dilimi değil), "Bir gün" (olayın ne zaman gerçekleştiğini belirtir ama spesifik bir zaman dilimi vermez; örneğin hangi mevsim, hangi yıl, günün hangi saati gibi detaylar yoktur) gibi ifadeler kullanılmıştır. Zaman unsuru, diğer unsurlar kadar belirgin ve detaylı bir şekilde vurgulanmamıştır. Olayların geçtiği spesifik bir zaman dilimi (örneğin kış mevsimi, öğleden sonra, 19. yüzyıl gibi) verilmemiştir.
Bu durumda, metinde diğer unsurlara göre daha az vurgulanan ve belirsiz bırakılan unsur zamandır.
Cevap A seçeneğidir.
