"Dün akşamki toplantıda önemli kararlar alındı." cümlesinin ögeleri doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Zarf Tümleci - Yer Tamlayıcısı - Özne - Yüklem
B) Zarf Tümleci - Dolaylı Tümleç - Özne - Yüklem
C) Özne - Zarf Tümleci - Yüklem
D) Zarf Tümleci - Nesne - Yüklem
E) Yer Tamlayıcısı - Özne - Yüklem
Merhaba sevgili öğrenciler!
Cümle ögelerini bulmak, bir cümlenin anlamını ve yapısını doğru bir şekilde kavramak için çok önemlidir. Şimdi "Dün akşamki toplantıda önemli kararlar alındı." cümlesinin ögelerini adım adım bulalım:
- Yüklemi Bulma: Bir cümlenin yüklemi, cümlede bildirilen işi, oluşu, hareketi veya yargıyı ifade eden temel ögedir. Yüklem genellikle cümlenin sonunda bulunur ve çekimli bir fiil veya ek fiil almış bir isim olabilir.
- "Dün akşamki toplantıda önemli kararlar alındı." cümlesinde, "alındı" kelimesi yapılan eylemi bildirdiği için yüklemdir.
- Özneyi Bulma: Özne, yüklemin bildirdiği işi yapan veya yüklemin bildirdiği durumda bulunan varlıktır. Yükleme "kim?" veya "ne?" soruları sorularak bulunur.
- Yüklemimiz "alındı". Ne alındı? "önemli kararlar" alındı. O halde "önemli kararlar" cümlenin öznesidir. (Burada fiil edilgen çatılı olduğu için "önemli kararlar" sözde özne görevindedir, ancak cümle ögeleri konusunda genellikle özne olarak kabul edilir.)
- Yer Tamlayıcısını (Dolaylı Tümleci) Bulma: Yer tamlayıcısı, yüklemin bildirdiği eylemin yapıldığı, yöneldiği, ayrıldığı yeri veya bulunduğu durumu bildiren ögedir. Yükleme "nereye?", "nerede?", "nereden?", "kime?", "kimde?", "kimden?", "neye?", "nede?", "neden?" soruları sorularak bulunur.
- Yüklemimiz "alındı". Nerede alındı? "Dün akşamki toplantıda" alındı. "-da" eki, yer bildiren bir ektir. Bu nedenle "Dün akşamki toplantıda" ifadesi yer tamlayıcısıdır.
- Cümle Ögelerinin Sıralanışı: Şimdi bulduğumuz ögeleri cümledeki sıralanışlarına göre yazalım:
- Dün akşamki toplantıda (Yer Tamlayıcısı)
- önemli kararlar (Özne)
- alındı (Yüklem)
Bu sıralanışa göre doğru seçenek "Yer Tamlayıcısı - Özne - Yüklem" şeklindedir.
Cevap E seçeneğidir.
