Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte hem iyelik eki hem de durum (hâl) eki bir arada kullanılmıştır?
A) Kitapları rafa dizdi.
B) Evimizin bahçesi çok güzel.
C) Arkadaşım kalemini kaybetti.
D) Okulun kapısı kapalıydı.
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım çözerek iyelik ve durum eklerini daha iyi anlayalım:
- İyelik Eki Nedir? İyelik ekleri, bir nesnenin kime veya neye ait olduğunu gösteren eklerdir. Örneğin, "kitabım" derken "-ım" eki kitabın bana ait olduğunu belirtir. İyelik ekleri şunlardır: -ım, -in, -i, -imiz, -iniz, -leri.
- Durum (Hâl) Ekleri Nedir? Durum ekleri, isimlerin cümle içindeki görevlerini belirten eklerdir. Başlıca durum ekleri şunlardır:
- -i (Belirtme Hali): Neyi, kimi sorularına cevap verir.
- -e (Yönelme Hali): Nereye, kime sorularına cevap verir.
- -de (Bulunma Hali): Nerede, kimde sorularına cevap verir.
- -den (Ayrılma Hali): Nereden, kimden sorularına cevap verir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Kitapları rafa dizdi. "Kitapları" kelimesinde "-ları" eki belirtme hal ekidir. İyelik eki yoktur.
- B) Evimizin bahçesi çok güzel. "Evimizin" kelimesinde "-imiz" iyelik eki, "bahçesi" kelimesinde ise "-i" iyelik eki vardır. Ancak durum eki yoktur.
- C) Arkadaşım kalemini kaybetti. "Kalemini" kelimesini inceleyelim:
- "Kalem" kelimenin kökü.
- "-i" iyelik eki (onun kalemi).
- "-ni" belirtme hal eki (neyi kaybetti? - kalemini).
Bu seçenekte hem iyelik hem de durum eki bir arada kullanılmıştır.
- D) Okulun kapısı kapalıydı. "Okulun" ve "kapısı" kelimelerinde iyelik ekleri vardır. Ancak durum eki yoktur.
Gördüğümüz gibi, C seçeneğinde "kalemini" kelimesi hem iyelik hem de belirtme hal ekini almıştır.
Cevap C seçeneğidir.
