Selçuklu Devleti'nde "ikta sistemi" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Ticaret yollarının güvenliğini sağlamak amacıyla oluşturulmuşturMerhaba sevgili öğrenciler!
Selçuklu Devleti'nin önemli kurumlarından biri olan "ikta sistemi" ile ilgili sorumuzu adım adım inceleyelim. İkta sistemi, Selçukluların hem askeri hem de idari yapısını şekillendiren çok önemli bir uygulamaydı. Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirerek doğru cevabı bulalım.
İkta sahipleri, kendilerine verilen bölgelerde asayişi ve güvenliği sağlamakla yükümlüydüler, bu da ticaret yollarının güvenliğini de kapsıyordu. Ancak ikta sisteminin temel amacı sadece ticaret yollarının güvenliğini sağlamak değildi. Bu, sistemin getirdiği bir sorumluluk ve faydaydı. Sistemin ana amacı daha çok askeri organizasyon, toprak yönetimi ve vergi toplama üzerine kuruluydu.
İşte bu ifade, ikta sisteminin özünü çok doğru bir şekilde anlatmaktadır. İkta sistemi, devlete ait olan toprakların (miri arazi) mülkiyetini devlette bırakarak, bu topraklardan elde edilen vergi ve gelirleri, maaş karşılığı olarak askerlere, komutanlara veya bazen sivil yöneticilere tahsis etme esasına dayanıyordu. İkta sahibi, bu gelirlerle kendi geçimini sağlar, belirli sayıda asker besler ve gerektiğinde orduya katılırdı. Bu sayede devlet, merkezi hazineden doğrudan maaş ödemeden büyük bir ordu besleyebiliyordu.
Bu ifade yanlıştır. İkta sistemi ağırlıklı olarak askeri amaçlar için kullanılmıştır. İktaların büyük çoğunluğu askeri komutanlara ve askerlere verilmiştir. Sivil yöneticilere de ikta tahsis edilmiş olsa da, sistemin temel hedef kitlesi ve yaygın kullanım alanı askeri sınıftı. Dolayısıyla "yalnızca" ifadesi bu seçeneği yanlış kılar.
Tam aksine, ikta sistemi doğru uygulandığında merkezi otoriteyi güçlendiren bir uygulamaydı. Çünkü ikta topraklarının mülkiyeti devlete aitti ve ikta sahibinin hakları miras yoluyla geçmezdi. Devlet, iktaları istediği zaman geri alabilir veya başka birine verebilirdi. Bu durum, güçlü ve bağımsız feodal beyliklerin ortaya çıkmasını engelliyor, askerlerin devlete bağlılığını sağlıyor ve merkezi hazineye yük olmadan ordunun idamesini mümkün kılıyordu. Bu yönüyle merkezi otoritenin taşradaki gücünü ve kontrolünü artırıyordu.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, ikta sisteminin temel işleyişini en doğru şekilde açıklayan seçeneğin B olduğunu görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
