🎓 seçmeli proje tasarımı 1. dönem 2. yazılı hazırlık Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, seçmeli proje tasarımı dersinin 1. dönem 2. yazılı sınavına hazırlanırken bilmeniz gereken temel proje süreçleri, planlama adımları ve önemli kavramları kapsamaktadır. Proje fikir aşamasından sunuma kadar olan yolculuğu sade bir dille özetleyeceğiz.
📌 Proje Nedir?
Bir proje, belirli bir hedefe ulaşmak için planlanan, geçici bir çaba ve benzersiz bir ürün, hizmet veya sonuç yaratma sürecidir.
- Geçicilik: Her projenin bir başlangıcı ve bir bitişi vardır. Sonsuza kadar devam etmez.
- Benzersizlik: Her proje, daha önce tam olarak yapılmamış, kendine özgü bir çıktı (ürün, hizmet, sonuç) üretir.
- Hedef Odaklılık: Projeler, belirli bir amaca veya sorunu çözmeye yönelik olarak başlatılır.
💡 İpucu: Projeyi günlük işlerden ayıran en önemli özellikler "geçici" ve "benzersiz" olmasıdır.
📌 Proje Süreci ve Temel Aşamaları
Her proje genellikle belirli aşamalardan geçer. Bu aşamalar projenin düzenli ilerlemesini sağlar.
- 1. Başlangıç (Fikir Geliştirme): Proje fikrinin doğduğu, problemin ve hedeflerin genel hatlarıyla belirlendiği aşamadır.
- 2. Planlama: Projenin nasıl yapılacağının, hangi adımların izleneceğinin, kimlerin ne yapacağının, ne kadar süreceğinin ve hangi kaynaklara ihtiyaç duyulacağının detaylı olarak belirlendiği aşamadır.
- 3. Uygulama (Yürütme): Planlanan tüm faaliyetlerin gerçekleştirildiği, görevlerin yerine getirildiği aşamadır.
- 4. İzleme ve Kontrol: Projenin planlara uygun ilerleyip ilerlemediğinin sürekli olarak takip edildiği, olası sorunlara müdahale edildiği aşamadır.
- 5. Kapanış: Projenin tamamlandığı, sonuçların teslim edildiği, raporların hazırlandığı ve projenin resmi olarak bitirildiği aşamadır.
⚠️ Dikkat: Bu aşamalar birbiriyle bağlantılıdır ve genellikle bir sonraki aşamaya geçmeden önce bir önceki aşamanın tamamlanması beklenir.
📌 Problem Belirleme ve Araştırma
Başarılı bir projenin temeli, doğru bir problemi tespit etmek ve bu problemi iyi anlamaktan geçer.
- Problem Tespiti: Çevremizdeki ihtiyaçları, eksiklikleri veya geliştirilebilecek alanları gözlemlemekle başlar. Beyin fırtınası, anketler, mülakatlar bu aşamada kullanılabilir.
- Araştırma: Belirlenen problem hakkında bilgi toplamak, benzer projeleri incelemek, mevcut çözümleri araştırmak önemlidir. Literatür taraması, uzman görüşleri almak bu sürece dahildir.
💡 İpucu: Problemi ne kadar iyi anlarsan, çözümün de o kadar etkili olur. "Ne için yapıyorum?" sorusunun cevabını bulmalısın.
📌 Hedef Belirleme (SMART Hedefler)
Projenin neyi başarmak istediğini açıkça ifade eden, ölçülebilir hedefler belirlemek çok önemlidir. SMART hedefler, bu konuda sana yol gösterir.
- S (Specific - Belirli): Hedef açık ve net olmalı. Ne başarılacak? Kim yapacak?
- M (Measurable - Ölçülebilir): Hedefe ulaşıldığı nasıl anlaşılacak? Sayılarla ifade edilebilir mi?
- A (Achievable - Ulaşılabilir): Hedef gerçekçi ve mevcut kaynaklarla başarılabilir mi?
- R (Relevant - İlgili): Hedef, projenin genel amacı ve senin için önemli mi?
- T (Time-bound - Zaman Sınırlı): Hedefin tamamlanması için bir son tarih var mı?
📝 Örnek: "Okuldaki geri dönüşüm kutularının sayısını 2 ay içinde 5'ten 10'a çıkarmak." Bu bir SMART hedeftir.
📌 Proje Planlama Araçları ve Kaynaklar
Projenin başarılı bir şekilde ilerlemesi için iyi bir planlama ve doğru kaynak yönetimi şarttır.
- Görev Listesi: Projedeki tüm adımları ve yapılması gereken işleri sıralar.
- Zaman Çizelgesi (Gantt Şeması): Görevlerin başlangıç ve bitiş tarihlerini, sürelerini ve birbiriyle olan ilişkilerini görsel olarak gösterir.
- Bütçe: Proje için gerekli olan maliyetleri (malzeme, ekipman, ulaşım vb.) belirler ve kaynakları yönetir.
- İnsan Kaynakları: Projede kimlerin hangi görevleri üstleneceğini, sorumluluklarını belirler.
- Malzeme ve Ekipman: Proje için gerekli olan tüm fiziksel araç ve gereçleri listeler.
💡 İpucu: Planlama aşamasında ne kadar detaylı olursan, uygulama aşamasında o kadar az sorunla karşılaşırsın.
📌 Proje Tasarımı ve Geliştirme
Fikirleri somutlaştırma ve projenin nasıl görüneceğini, nasıl çalışacağını belirleme aşamasıdır.
- Fikir Geliştirme Teknikleri: Beyin fırtınası, zihin haritası gibi yöntemlerle farklı çözüm yolları üretilir.
- Prototipleme: Projenin küçük ölçekli veya basit bir modelini oluşturarak fikri test etme ve eksiklerini görme sürecidir. Örneğin, bir web sitesi için taslak çizmek.
- Geri Bildirim Alma: Oluşturulan taslak veya prototip hakkında başkalarından görüş almak, geliştirme için önemlidir.
📌 Uygulama, İzleme ve Değerlendirme
Planın hayata geçirilmesi, ilerlemenin takip edilmesi ve sonuçların analiz edilmesi.
- Uygulama: Planlanan görevlerin sırayla ve belirlenen sorumluluklara göre yerine getirilmesidir.
- İzleme ve Kontrol: Projenin zamanında, bütçeye uygun ve hedeflere ulaşarak ilerleyip ilerlemediğini sürekli kontrol etmektir. Aksaklıkları gidermek için müdahaleler yapılır.
- Değerlendirme: Proje sonunda belirlenen hedeflere ne ölçüde ulaşıldığını, projenin güçlü ve zayıf yönlerini analiz etmektir.
⚠️ Dikkat: Uygulama sırasında esnek olmak ve beklenmedik durumlara karşı çözüm üretebilmek önemlidir.
📌 Proje Sunumu ve Raporlama
Projenin sonuçlarını başkalarıyla paylaşmak ve projenin tüm sürecini belgelemektir.
- Sunum Hazırlığı: Hedef kitleye uygun, anlaşılır ve ilgi çekici bir sunum hazırlamak. Görsel materyaller (fotoğraflar, grafikler) kullanmak önemlidir.
- Raporlama: Projenin başlangıcından bitişine kadar tüm aşamalarını, karşılaşılan sorunları, çözümleri ve elde edilen sonuçları detaylı bir şekilde yazılı olarak belgelemektir.
- Etkili İletişim: Sunum yaparken veya rapor yazarken net, öz ve ikna edici bir dil kullanmak.
📌 Etik Kurallar ve Telif Hakları
Proje yaparken dürüstlük, saygı ve sorumluluk ilkelerine uymak çok önemlidir.
- Kaynak Gösterme: Başkalarının fikirlerini, yazılarını veya görsellerini kullanırken mutlaka kaynağını belirtmek. İntihalden (aşırma) kaçınmak.
- Veri Gizliliği: Proje kapsamında toplanan kişisel bilgilerin gizliliğini korumak.
- Dürüstlük: Proje sonuçlarını manipüle etmemek, gerçek dışı bilgiler sunmamak.
- Telif Hakları: Başkalarına ait eserleri (müzik, fotoğraf, yazı vb.) izinsiz kullanmamak.
⚠️ Dikkat: Etik kurallara uymak, projenin güvenilirliğini ve senin kişisel itibarını korur.
