🎓 8. sınıf inkılap tarihi 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 3 - Ders Notu
Bu ders notu, 8. sınıf İnkılap Tarihi 1. dönem 2. yazılı sınavının 4. senaryosunun 3. testinde yer alan konuları kapsamaktadır. Temel olarak I. Dünya Savaşı, Mondros Ateşkes Antlaşması, cemiyetler ve Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı konularına odaklanılmıştır.
📌 I. Dünya Savaşı'nın Nedenleri
I. Dünya Savaşı, Avrupa'da başlayan ve tüm dünyayı etkileyen büyük bir savaştır. Birçok nedeni bulunmaktadır.
- Sömürgecilik yarışı: Sanayi İnkılabı ile güçlenen Avrupa devletleri, hammadde ve pazar arayışına girmişlerdir. Bu durum devletler arası rekabeti artırmıştır.
- Bloklaşmalar: Devletler arasındaki rekabet, ittifak arayışlarını hızlandırmış ve iki büyük blok ortaya çıkmıştır: İttifak Devletleri (Almanya, Avusturya-Macaristan, İtalya) ve İtilaf Devletleri (İngiltere, Fransa, Rusya).
- Milliyetçilik akımı: Fransız İhtilali'nin yaydığı milliyetçilik akımı, çok uluslu devletlerde bağımsızlık hareketlerine neden olmuştur.
- Silahlanma yarışı: Devletler arasındaki güvensizlik ortamı, silahlanma yarışını hızlandırmıştır.
⚠️ Dikkat: Savaşın görünen nedeni Avusturya-Macaristan veliahtının Saraybosna'da öldürülmesidir. Ancak asıl nedenler yukarıda belirtilenlerdir.
📌 Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na Girişi
Osmanlı Devleti, uzun süren savaşlar ve toprak kayıpları nedeniyle yalnız kalmış ve bir müttefik aramıştır.
- Osmanlı Devleti, ilk olarak İngiltere ve Fransa ile ittifak kurmak istemiş ancak bu devletler Osmanlı'nın teklifini reddetmiştir.
- Almanya, Osmanlı Devleti'nin jeopolitik konumundan faydalanmak istemiş ve Osmanlı ile ittifak kurmuştur.
- Osmanlı Devleti, Enver Paşa'nın etkisiyle Almanya'nın yanında savaşa girmiştir.
💡 İpucu: Osmanlı Devleti'nin savaşa girmesiyle savaş daha geniş bir alana yayılmış ve savaşın süresi uzamıştır.
📌 Mondros Ateşkes Antlaşması
I. Dünya Savaşı'nın sonunda İttifak Devletleri yenilmiş ve Osmanlı Devleti de bu durumdan etkilenmiştir.
- Osmanlı Devleti, 30 Ekim 1918'de Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalamak zorunda kalmıştır.
- Bu antlaşma ile Osmanlı ordusu terhis edilmiş, haberleşme araçlarına el konulmuş ve İtilaf Devletleri ülkenin stratejik noktalarını işgal etme hakkı elde etmiştir.
- Mondros Ateşkes Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin fiilen sona erdiği antlaşmadır.
⚠️ Dikkat: Antlaşmanın 7. maddesi İtilaf Devletleri'ne güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkarsa istedikleri yeri işgal etme hakkı vermiştir. Bu madde, ülkenin işgaline zemin hazırlamıştır.
📌 Cemiyetler
Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra ülkenin çeşitli yerlerinde işgaller başlamış ve bu duruma tepki olarak cemiyetler kurulmuştur.
- Yararlı Cemiyetler: Ülkeyi işgalden kurtarmak ve bağımsızlığı sağlamak amacıyla kurulmuşlardır. Örnekler: Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti, Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti, Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Adana ve Çukurova bölgesinde kurulan Kilikyalılar Cemiyeti.
- Zararlı Cemiyetler: Ülkeyi parçalamak veya manda yönetimi altına girmek amacıyla kurulmuşlardır. Örnekler: Wilson Prensipleri Cemiyeti, İngiliz Muhipleri Cemiyeti, Kürt Teali Cemiyeti, Hınçak ve Taşnak Cemiyetleri.
💡 İpucu: Yararlı cemiyetler, Sivas Kongresi'nde "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirilmiştir.
📌 Mustafa Kemal'in Samsun'a Çıkışı
Mondros Ateşkes Antlaşması'ndan sonra başlayan işgallere karşı Mustafa Kemal Paşa, harekete geçmiştir.
- Mustafa Kemal, 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirilerek Samsun'a gönderilmiştir.
- Görevi, bölgedeki karışıklıkları gidermek ve asayişi sağlamaktır.
- Ancak Mustafa Kemal, Samsun'a çıktıktan sonra bağımsızlık mücadelesini başlatmıştır.
⚠️ Dikkat: Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı, Kurtuluş Savaşı'nın başlangıcı olarak kabul edilir.
