Mustafa Kemal Paşa'nın Milli Mücadele'nin hazırlık döneminde Amasya Genelgesi'ni yayınlamasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
A) İstanbul Hükümeti'nin desteğini almak
B) Halkı işgallere karşı direnişe çağırmak
C) Saltanatın kaldırıldığını duyurmak
D) Yeni bir devlet kurduğunu ilan etmek
Sevgili öğrenciler, bu soru, Milli Mücadele tarihimizin en önemli dönüm noktalarından biri olan Amasya Genelgesi'nin temel amacını anlamamızı istiyor. Mustafa Kemal Paşa'nın bu genelgeyi yayınlamasındaki niyeti, o dönemin şartları ve genelgenin içeriğiyle yakından ilişkilidir.
- Amasya Genelgesi'nin Önemi: Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919), Milli Mücadele'nin hem gerekçesini, hem amacını, hem de yöntemini ortaya koyan çok önemli bir belgedir. Bu genelge ile milli egemenliğe dayalı, bağımsız bir devlet kurma yolunda ilk adımlar atılmıştır.
- Genelgenin Temel Maddeleri ve Amaçları: Genelgenin en kritik maddelerinden biri "Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir." ifadesidir. Bu madde, ülkenin içinde bulunduğu durumu açıkça ortaya koyarak halkı uyandırmayı amaçlar. Bir diğer önemli madde ise "Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." ifadesidir. Bu madde, Milli Mücadele'nin milletin kendi gücüne dayanacağını ve halkın direnişini örgütlemeyi hedefler. Aynı zamanda milli egemenliğe geçişin ilk işaretidir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) İstanbul Hükümeti'nin desteğini almak: Amasya Genelgesi, İstanbul Hükümeti'nin işlevsizliğini ve işgalcilerin etkisi altında olduğunu açıkça belirtmiştir ("İstanbul Hükümeti, üzerine aldığı sorumluluğu yerine getirememektedir."). Dolayısıyla, bu hükümetten destek almak değil, aksine ondan bağımsız hareket etme ve yeni bir milli irade oluşturma amacı güdülmüştür. Bu seçenek yanlıştır.
- B) Halkı işgallere karşı direnişe çağırmak: Genelgenin "Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir" ve "Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" gibi maddeleri, doğrudan halkı işgallere karşı bilinçlendirme, uyandırma ve direniş ruhunu harekete geçirme amacı taşır. Bu, genelgenin en temel ve acil amacıdır. Bu seçenek doğrudur.
- C) Saltanatın kaldırıldığını duyurmak: Saltanatın kaldırılması, Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasından sonra, 1 Kasım 1922 tarihinde gerçekleşmiştir. Amasya Genelgesi'nin yayınlandığı 1919 yılında böyle bir amaç söz konusu değildir. Bu seçenek yanlıştır.
- D) Yeni bir devlet kurduğunu ilan etmek: Amasya Genelgesi, yeni bir devletin temellerini atmış olsa da, doğrudan "yeni bir devlet kurduğunu ilan etmek" gibi bir amacı yoktur. O dönemde öncelik, mevcut işgallere karşı milli bir direniş başlatmak ve vatanı kurtarmaktır. Cumhuriyetin ilanı çok daha sonra, 29 Ekim 1923'te gerçekleşmiştir. Bu seçenek yanlıştır.
Amasya Genelgesi, milletin kendi kaderine sahip çıkması gerektiğini vurgulayarak, işgallere karşı topyekûn bir direnişin fitilini ateşlemiştir. Bu nedenle, Mustafa Kemal Paşa'nın temel amacı, halkı bu direnişe çağırmak ve örgütlemek olmuştur.
Cevap B seçeneğidir.
