Mustafa Kemal ve Millî Mücadele yanlıları, Sevr Antlaşması'nı "ölü doğmuş bir antlaşma" olarak nitelendirmişlerdir. Bu nitelemenin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Antlaşmanın Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmamış olması.
B) Antlaşmanın sadece İtilaf Devletleri arasında imzalanmış olması.
C) Antlaşmanın ekonomik maddelerinin Osmanlı Devleti'ne ağır yükler getirmesi.
D) Antlaşmanın azınlık haklarını yeterince korumaması.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Mustafa Kemal ve Millî Mücadele yanlılarının Sevr Antlaşması'nı neden "ölü doğmuş bir antlaşma" olarak nitelendirdiğinin temel gerekçesini bulmamız isteniyor. "Ölü doğmuş" ifadesi, bir şeyin daha en başından, doğduğu anda geçerliliğinin veya yaşama şansının olmaması anlamına gelir. Uluslararası hukukta bir antlaşmanın geçerli sayılabilmesi için belirli şartları yerine getirmesi gerekir.
-
Antlaşmaların Geçerliliği: Uluslararası antlaşmaların yürürlüğe girebilmesi ve bir devlet için bağlayıcı olabilmesi için, o devletin anayasal süreçlerine uygun olarak onaylanması (tasdik edilmesi) gerekir. Osmanlı Devleti'nde bu onay yetkisi, halkın temsilcilerinden oluşan Osmanlı Mebusan Meclisi'ne aitti.
-
Sevr Antlaşması ve Mebusan Meclisi: Sevr Antlaşması, Osmanlı Hükümeti'nin temsilcileri tarafından 10 Ağustos 1920'de imzalanmıştır. Ancak, bu antlaşma imzalanmadan önce, İtilaf Devletleri İstanbul'u işgal etmiş ve Osmanlı Mebusan Meclisi'ni zorla dağıtmıştı. Dolayısıyla, Sevr Antlaşması'nın imzalandığı sırada, antlaşmayı onaylayacak yasal bir meclis bulunmuyordu.
-
Millî Mücadele'nin Bakış Açısı: Mustafa Kemal ve Millî Mücadele yanlıları, dağıtılmış bir meclis yokken imzalanan bu antlaşmanın hukuken geçersiz olduğunu savunmuşlardır. Onlara göre, halkın iradesini temsil eden bir meclis tarafından onaylanmadığı için Sevr Antlaşması, daha doğmadan ölmüş, yani hiçbir zaman hukuken geçerlilik kazanmamış bir belgedir. Bu nedenle "ölü doğmuş" olarak nitelendirilmiştir.
-
Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- B) Antlaşmanın sadece İtilaf Devletleri arasında imzalanmış olması: Bu bilgi yanlıştır. Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanmıştır. Ayrıca, sadece İtilaf Devletleri arasında imzalanmış olması, Osmanlı açısından "ölü doğmuş" olmasının temel gerekçesi olamaz.
- C) Antlaşmanın ekonomik maddelerinin Osmanlı Devleti'ne ağır yükler getirmesi: Sevr Antlaşması'nın ekonomik maddeleri gerçekten de Osmanlı Devleti için çok ağırdı ve devleti tamamen bağımlı hale getiriyordu. Ancak bu durum, antlaşmayı "kötü" veya "kabul edilemez" yapar, "ölü doğmuş" (hukuken geçersiz) yapmaz. "Ölü doğmuş" ifadesi, antlaşmanın hukuki varlığına ilişkindir.
- D) Antlaşmanın azınlık haklarını yeterince korumaması: Sevr Antlaşması, azınlık haklarına ilişkin çok geniş ve Osmanlı Devleti'nin egemenliğini kısıtlayıcı maddeler içeriyordu. Hatta bu maddeler, Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışma aracı olarak görülüyordu. Dolayısıyla, "yeterince korumaması" ifadesi doğru değildir ve antlaşmanın "ölü doğmuş" sayılmasının gerekçesi değildir.
Sonuç olarak, Sevr Antlaşması'nın Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmamış olması, onun hukuken geçersiz kabul edilmesinin ve "ölü doğmuş bir antlaşma" olarak nitelendirilmesinin temel gerekçesidir.
Cevap A seçeneğidir.
