Sevr Antlaşması, Osmanlı Hükümeti tarafından imzalanmış olmasına rağmen Türk milleti ve Büyük Millet Meclisi tarafından kesinlikle kabul edilmemiştir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Antlaşmanın uluslararası hukuka aykırı olması
B) Antlaşmanın Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmamış olması
C) Antlaşmanın İtilaf Devletleri arasında çıkar çatışmalarına yol açması
D) Antlaşmanın Türk halkının dinî duygularını incitmesi
Sevr Antlaşması'nın Türk Milleti ve Büyük Millet Meclisi Tarafından Kabul Edilmeme Nedenleri
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Sevr Antlaşması'nın Osmanlı Hükümeti tarafından imzalanmasına rağmen Türk milleti ve Büyük Millet Meclisi (BMM) tarafından neden kesinlikle kabul edilmediğini anlamamız isteniyor. Doğru cevabı bulmak için her seçeneği dikkatlice inceleyelim:
- A) Antlaşmanın uluslararası hukuka aykırı olması: Sevr Antlaşması'nın şartları gerçekten de çok ağırdı ve Türk milletinin kendi kaderini tayin etme hakkı gibi temel prensiplere aykırıydı. Ancak, o dönemdeki uluslararası hukuk anlayışı genellikle galip devletlerin çıkarları doğrultusunda şekilleniyordu. Türk milletinin antlaşmayı reddetmesindeki temel ve hukuki dayanak, uluslararası hukukun genel prensiplerinden ziyade, kendi iç hukukundaki ve egemenlik anlayışındaki eksikliklerdi.
- B) Antlaşmanın Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmamış olması: İşte bu, Sevr Antlaşması'nın Türk milleti ve Büyük Millet Meclisi tarafından reddedilmesinin en temel ve hukuki nedenidir. Osmanlı Devleti'nin anayasası olan Kanun-i Esasi'ye göre, uluslararası bir antlaşmanın geçerli olabilmesi için Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanması gerekiyordu. Ancak, İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal ederek Mebusan Meclisi'ni dağıtmış ve milletvekillerini tutuklamıştı. Dolayısıyla, Sevr Antlaşması imzalandığında (10 Ağustos 1920), Mebusan Meclisi zaten mevcut değildi ve antlaşmayı onaylama fırsatı bulamadı. Bu durum, antlaşmayı hukuken geçersiz kılıyordu. Ankara'da kurulan Büyük Millet Meclisi, Türk milletinin gerçek temsilcisi olarak bu antlaşmayı "yok hükmünde" saydı ve asla tanımadı.
- C) Antlaşmanın İtilaf Devletleri arasında çıkar çatışmalarına yol açması: Sevr Antlaşması'nın uygulanması konusunda İtilaf Devletleri arasında bazı anlaşmazlıklar ve çıkar çatışmaları yaşandığı doğrudur (örneğin, İtalya'nın İzmir'in Yunanistan'a verilmesine tepkisi gibi). Ancak bu durum, antlaşmanın Türk milleti tarafından reddedilmesinin temel nedeni değildir. Türk milletinin reddi, antlaşmanın içeriğinin ve hukuki geçerliliğinin olmamasından kaynaklanmıştır.
- D) Antlaşmanın Türk halkının dinî duygularını incitmesi: Sevr Antlaşması, Türk milletinin varlığını ve bağımsızlığını tehdit eden, topraklarını parçalayan ve ekonomik bağımsızlığını ortadan kaldıran bir metindi. Bu durum elbette Türk halkının genel olarak tüm duygularını derinden incitmiş ve büyük bir tepkiye yol açmıştır. Ancak, antlaşmanın reddedilmesindeki temel ve doğrudan neden, spesifik olarak "dinî duyguların incinmesi" değil, ulusal egemenlik, bağımsızlık ve toprak bütünlüğüne yönelik doğrudan tehditler ve hukuki geçersizlikti.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Sevr Antlaşması'nın Türk milleti ve Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilmemesinin temel ve hukuki nedeni, antlaşmanın Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmamış olmasıdır. Bu durum, antlaşmayı hukuken geçersiz kılmaktaydı ve Türk milletinin egemenlik haklarına aykırıydı.
Cevap B seçeneğidir.
