Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesi, İtilaf Devletleri'ne işgal yetkisi vererek Anadolu'nun işgaline zemin hazırlamıştır. Bu maddeye karşı Mustafa Kemal'in tutumu aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
A) İşgallere karşı sessiz kalmış, beklemeyi tercih etmiştir.
B) Osmanlı Hükümeti'nin kararlarını desteklemiştir.
C) İşgallere karşı halkı örgütleyerek milli direnişin başlamasına öncülük etmiştir.
D) İtilaf Devletleri ile uzlaşma yolları aramıştır.
Sevgili öğrenciler, bu soru, Milli Mücadele tarihimizin en kritik dönemeçlerinden biri olan Mondros Ateşkes Antlaşması'nın sonuçları ve Mustafa Kemal Atatürk'ün bu duruma karşı gösterdiği liderlik vasfını anlamamız açısından çok önemlidir. Şimdi adım adım bu soruyu çözelim:
- Mondros Ateşkes Antlaşması ve 7. Maddeyi Anlayalım: Birinci Dünya Savaşı'nı kaybeden Osmanlı Devleti, 30 Ekim 1918'de İtilaf Devletleri ile Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzaladı. Bu antlaşmanın en tehlikeli maddelerinden biri olan 7. madde, "İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıkarsa herhangi bir stratejik noktayı işgal etme hakkına sahip olacaktır" diyordu. Bu madde, Anadolu'nun işgaline hukuki bir zemin hazırlamış ve işgalleri meşrulaştırma amacı gütmüştür.
- Mustafa Kemal'in Duruma Bakışı: Mustafa Kemal Paşa, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalandığı andan itibaren bu antlaşmanın ülkenin bağımsızlığına ve toprak bütünlüğüne yönelik büyük bir tehdit olduğunun farkındaydı. Özellikle 7. maddenin, ülkeyi fiilen işgale açık hale getirdiğini görmüştü.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) İşgallere karşı sessiz kalmış, beklemeyi tercih etmiştir. Bu ifade kesinlikle yanlıştır. Mustafa Kemal, işgallere karşı hiçbir zaman sessiz kalmamış, aksine ülkenin bağımsızlığı için aktif bir mücadele başlatmıştır.
- B) Osmanlı Hükümeti'nin kararlarını desteklemiştir. Bu da doğru değildir. Osmanlı Hükümeti, Mondros sonrası genellikle teslimiyetçi bir politika izlemiş, işgallere karşı etkili bir direniş gösterememiştir. Mustafa Kemal ise bu politikalara karşı çıkmış ve kendi bağımsızlık yolunu çizmiştir.
- C) İşgallere karşı halkı örgütleyerek milli direnişin başlamasına öncülük etmiştir. İşte bu, Mustafa Kemal'in Mondros sonrası sergilediği tutumu en iyi açıklayan seçenektir. 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak Anadolu'da milli bilinci uyandırmış, Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleri gibi adımlarla halkı işgallere karşı örgütlemiş, Kuvâ-yi Milliye ruhunu canlandırmış ve Milli Mücadele'nin liderliğini üstlenmiştir. Onun önderliğinde başlayan bu direniş, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna giden yolu açmıştır.
- D) İtilaf Devletleri ile uzlaşma yolları aramıştır. Mustafa Kemal'in temel amacı tam bağımsızlık olduğu için, işgalci güçlerle uzlaşma arayışında olmamıştır. Onun politikası, işgallere karşı direnmek ve ülkeyi düşman işgalinden kurtarmaktı.
Bu değerlendirmeler ışığında, Mustafa Kemal'in Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesine karşı tutumu, işgallere karşı halkı örgütleyerek milli direnişin başlamasına öncülük etmek olmuştur.
Cevap C seçeneğidir.
