Bir araştırmacının, bir sınıftaki öğrencilerin cinsiyetleri (erkek/kız) ile favori dersleri (Matematik/Türkçe/Fen) arasındaki ilişkiyi incelemek istemesi durumunda hangi tür tabloyu kullanması gerektiğini adım adım açıklayalım:
- Sorunun Amacı: Araştırmacı, iki farklı kategorik değişken (cinsiyet ve favori ders) arasındaki "ilişkiyi" incelemek istiyor. Yani, cinsiyetin favori ders seçimini nasıl etkilediğini veya favori ders seçimlerinin cinsiyetlere göre nasıl dağıldığını görmek istiyor.
- A) Frekans tablosu:
- Frekans tablosu, tek bir değişkenin (örneğin, sadece cinsiyetlerin veya sadece favori derslerin) her bir kategorisinin kaç kez tekrarlandığını gösterir.
- Örnek: "Erkek: 15, Kız: 10" veya "Matematik: 8, Türkçe: 10, Fen: 7".
- Bu tablo, iki değişken arasındaki ilişkiyi doğrudan göstermez. Sadece her bir değişkenin kendi içindeki dağılımını verir.
- B) Sütun grafiği:
- Sütun grafiği, genellikle tek bir kategorik değişkenin frekanslarını veya oranlarını görselleştirmek için kullanılır.
- İki değişken arasındaki ilişkiyi bir tabloda göstermek için birincil araç değildir. Ancak, iki yönlü tablodan elde edilen verilerle birden fazla sütun grafiği oluşturularak görsel bir karşılaştırma yapılabilir.
- C) Çizgi grafiği:
- Çizgi grafiği, genellikle zaman içindeki değişimleri veya sürekli veriler arasındaki ilişkileri göstermek için kullanılır.
- Kategorik veriler ve bu tür bir ilişki incelemesi için uygun değildir.
- D) İki yönlü (çapraz) tablo:
- İki yönlü tablo (aynı zamanda çapraz tablo veya olumsallık tablosu olarak da bilinir), iki kategorik değişkenin aynı anda incelenmesini sağlar.
- Bir değişkenin kategorileri satırlarda (örneğin, Erkek, Kız), diğer değişkenin kategorileri sütunlarda (örneğin, Matematik, Türkçe, Fen) yer alır.
- Tablonun her bir hücresi, iki değişkenin belirli bir kategori kombinasyonuna sahip gözlem sayısını (frekansını) gösterir.
- Örnek:
|
Matematik |
Türkçe |
Fen |
Toplam |
| Erkek |
(Erkek ve Matematik seven öğrenci sayısı) |
(Erkek ve Türkçe seven öğrenci sayısı) |
(Erkek ve Fen seven öğrenci sayısı) |
(Toplam Erkek öğrenci sayısı) |
| Kız |
(Kız ve Matematik seven öğrenci sayısı) |
(Kız ve Türkçe seven öğrenci sayısı) |
(Kız ve Fen seven öğrenci sayısı) |
(Toplam Kız öğrenci sayısı) |
| Toplam |
(Toplam Matematik seven öğrenci sayısı) |
(Toplam Türkçe seven öğrenci sayısı) |
(Toplam Fen seven öğrenci sayısı) |
(Genel Toplam öğrenci sayısı) |
- Bu tablo sayesinde, "erkek öğrencilerin hangi dersi daha çok sevdiği" ile "kız öğrencilerin hangi dersi daha çok sevdiği" arasındaki ilişkiyi ve farklılıkları açıkça görebiliriz. Bu, tam olarak araştırmacının incelemek istediği ilişkidir.
- E) Pasta grafiği:
- Pasta grafiği, tek bir kategorik değişkenin bütün içindeki oranlarını göstermek için kullanılır.
- Örnek: Öğrencilerin %40'ı Matematik, %35'i Türkçe, %25'i Fen seviyor.
- İki değişken arasındaki ilişkiyi göstermez.
Sonuç olarak, iki kategorik değişken arasındaki ilişkiyi incelemek için en uygun ve açıklayıcı tablo türü iki yönlü (çapraz) tablodur.
Cevap D seçeneğidir.
