🎓 7. sınıf fen bilimleri 1. dönem 2. yazılı 2. senaryo Test 2 - Ders Notu
Bu ders notu, 7. sınıf fen bilimleri 1. dönem 2. yazılı sınavının 2. senaryosunda yer alan Test 2'deki konuları kapsamaktadır. Ağırlıklı olarak hücre bölünmesi, kalıtım ve DNA konularına odaklanılmıştır.
📌 Mitoz ve Mayoz Arasındaki Farklar
Hücre bölünmesi, canlıların büyümesi, gelişmesi ve üremesi için temel bir süreçtir. Mitoz ve mayoz olmak üzere iki temel hücre bölünmesi çeşidi vardır. Bu iki bölünme arasındaki farkları bilmek önemlidir.
- Mitoz, vücut hücrelerinde (örneğin, deri hücreleri) görülürken, mayoz üreme hücrelerinde (sperm ve yumurta) görülür.
- Mitoz sonucu oluşan hücreler ana hücreyle aynı genetik yapıya sahipken, mayoz sonucu oluşan hücrelerin genetik yapısı farklıdır.
- Mitozda kromozom sayısı değişmezken, mayozda kromozom sayısı yarıya iner.
- Mitoz büyüme ve onarım sağlarken, mayoz üremeyi sağlar.
⚠️ Dikkat: Mitoz bölünme tek hücreli canlılarda üremeyi sağlarken, çok hücreli canlılarda büyüme ve onarımı sağlar.
📌 DNA, Gen, Kromozom ve Nükleotit İlişkisi
Kalıtım materyali olan DNA, genleri içerir. Genler, kromozomlar üzerinde bulunur. DNA'nın yapı birimi ise nükleotitlerdir. Bu kavramlar arasındaki ilişkiyi anlamak, kalıtımı anlamak için kritiktir.
- DNA: Canlıların genetik bilgisini taşıyan moleküldür. Çift sarmallı bir yapıya sahiptir.
- Gen: DNA üzerinde belirli bir özelliği kontrol eden bölgedir (örneğin, göz rengi geni).
- Kromozom: DNA'nın proteinlerle sarılıp yoğunlaşmasıyla oluşan yapıdır. İnsanlarda 46 kromozom bulunur (23 çift).
- Nükleotit: DNA'nın yapı taşıdır. Bir şeker, bir fosfat ve bir bazdan (A, T, G, C) oluşur.
💡 İpucu: DNA bir kitap, kromozom ciltli bir kitap, gen bir bölüm ve nükleotitler ise harfler gibi düşünülebilir.
📌 Kalıtım ve Genetik Özellikler
Kalıtım, genetik özelliklerin ebeveynlerden yavrulara aktarılmasıdır. Bazı özellikler baskın (dominant) genlerle, bazıları ise çekinik (resesif) genlerle taşınır.
- Baskın Gen: Etkisini her durumda gösteren gendir. Büyük harfle gösterilir (örneğin, A).
- Çekinik Gen: Etkisini sadece homozigot durumda (iki çekinik gen bir araya geldiğinde) gösteren gendir. Küçük harfle gösterilir (örneğin, a).
- Homozigot: Bir özellik için aynı alellere sahip olma durumudur (örneğin, AA veya aa).
- Heterozigot: Bir özellik için farklı alellere sahip olma durumudur (örneğin, Aa).
📝 Örnek: Kahverengi göz rengi baskın (K), mavi göz rengi çekinik (k) ise, KK veya Kk genotiplerine sahip bireyler kahverengi gözlü, kk genotipine sahip bireyler ise mavi gözlü olur.
📌 Akraba Evliliği ve Genetik Hastalıklar
Akraba evliliği, genetik hastalıkların ortaya çıkma riskini artırır. Çünkü akrabalar, aynı çekinik genleri taşıma olasılığı daha yüksektir.
- Akraba evliliği yapan çiftlerde, her ikisinde de bulunan ve çekinik genlerle taşınan hastalıkların çocuklarda görülme olasılığı artar.
- Bu nedenle, akraba evliliği yapmadan önce genetik danışmanlık almak önemlidir.
⚠️ Dikkat: Akraba evliliği her zaman genetik hastalıkların ortaya çıkmasına neden olmaz, ancak riski artırır.
