Bir çiftçi tarlasını en verimli şekilde sürüp en kaliteli tohumları ekiyor, sulama ve gübreleme işlemlerini titizlikle yapıyor. Ancak hasat mevsiminde beklenmedik bir dolu yağışı ürünlerinin büyük kısmını telef ediyor.
Bu durum, aşağıdaki kavram çiftlerinden hangisiyle en iyi şekilde açıklanır?
A) Kader - Tevekkül
B) Emek - Rızık
C) İrade - Sünnetullah
D) Kaza - Kesb
Sevgili öğrenciler, bu soru, din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde öğrendiğimiz önemli kavramları günlük hayattan bir örnekle ilişkilendirmemizi istiyor. Haydi, çiftçimizin yaşadığı bu durumu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
- Soruyu Anlayalım: Çiftçi, elinden gelen her şeyi en iyi şekilde yapıyor (emek, planlama, özen). Ancak, onun kontrolü dışındaki bir olay (dolu yağışı) tüm çabasını boşa çıkarıyor. Burada insan çabası ile ilahi takdirin gerçekleşmesi arasındaki ilişkiyi ifade eden kavram çiftini arıyoruz.
- A) Kader - Tevekkül:
- Kader: Allah'ın her şeyi önceden bilmesi ve takdir etmesidir.
- Tevekkül: Bir iş için gerekli tüm çabayı gösterdikten sonra sonucunu Allah'a bırakmaktır.
- Çiftçi tevekkül etmiş olabilir ama bu kavram çifti, yaşanan olayın (dolu yağışı) kendisini ve çiftçinin çabasını en iyi şekilde açıklamaz. Kader daha genel bir kavramdır, tevekkül ise bir tutumdur.
- B) Emek - Rızık:
- Emek: Çalışma, çaba göstermektir. Çiftçi bolca emek vermiştir.
- Rızık: Allah'ın canlılara verdiği her türlü nimettir. Çiftçinin rızkı dolu nedeniyle engellenmiştir.
- Bu kavramlar durumu kısmen açıklasa da, çiftçinin çabası ile beklenmedik olayın gerçekleşmesi arasındaki dinamik ilişkiyi tam olarak yansıtmaz.
- C) İrade - Sünnetullah:
- İrade: İnsanın seçme ve yapma gücüdür. Çiftçi tarlasını sürmek için iradesini kullanmıştır.
- Sünnetullah: Allah'ın evrende koyduğu değişmez yasalardır, doğa kanunlarıdır. Dolu yağışı bir doğa olayıdır ve Sünnetullah'ın bir parçasıdır.
- Bu kavram çifti de mantıklı görünse de, "Kaza" kavramı, kaderin gerçekleşmesini ifade ettiği için dolu yağışı olayını daha doğrudan açıklar. Sünnetullah genel yasaları ifade ederken, Kaza bu yasalar çerçevesinde gerçekleşen somut olayı vurgular.
- D) Kaza - Kesb:
- Kesb: İnsanın kendi iradesiyle yaptığı, kazandığı, elde ettiği şeylerdir; çaba, gayret ve çalışmadır. Çiftçinin tarlasını en verimli şekilde sürmesi, kaliteli tohum ekmesi, sulama ve gübreleme yapması tam da bu "kesb" kavramına uyar. O, elinden gelen tüm çabayı göstermiştir.
- Kaza: Allah'ın ezelde takdir ettiği şeylerin (kader) zamanı gelince meydana gelmesi, gerçekleşmesidir. Beklenmedik dolu yağışı ve ürünlerin büyük kısmının telef olması, çiftçinin tüm çabasına rağmen gerçekleşen, onun iradesi dışındaki bir "kaza"dır.
- Bu kavram çifti, çiftçinin gösterdiği tüm gayreti (kesb) ve bu gayrete rağmen, Allah'ın takdiriyle gerçekleşen beklenmedik olayı (kaza) en mükemmel şekilde açıklamaktadır. İnsan çabasının bir sınırı olduğunu ve bazı olayların ilahi takdirle gerçekleştiğini çok net bir şekilde ifade eder.
Bu nedenle, çiftçinin tüm çabasına (kesb) rağmen, beklenmedik dolu yağışı ile ürünlerinin telef olması (kaza), bu iki kavramla en iyi şekilde açıklanır.
Cevap D seçeneğidir.
