Merhaba sevgili öğrenciler!
Şimdi "Gözleri parladı." cümlesindeki söz sanatını adım adım inceleyelim:
- Öncelikle cümlenin anlamına bakalım: "Gözleri parladı." ifadesi, bir kişinin çok sevinçli, heyecanlı, umutlu veya kararlı olduğunu, bu duyguların gözlerine yansıdığını anlatmak için kullanılır. Gözler fiziksel olarak bir ışık kaynağı gibi parlamaz.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Benzetme: Benzetme, iki farklı varlık veya kavram arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Genellikle "gibi", "sanki", "adeta" gibi edatlar kullanılır veya örtülü bir benzetme yapılır. Örneğin, "Gözleri yıldızlar gibi parlıyordu." deseydik benzetme olurdu. Ancak cümlede doğrudan bir benzetme edatı veya karşılaştırma yoktur.
- B) Kişileştirme: Kişileştirme (teşhis), insan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana ait özelliklerin verilmesidir. Örneğin, "Rüzgar şarkı söylüyordu." cümlesinde rüzgar kişileştirilmiştir. "Gözler" zaten insana ait bir organ olduğu için, gözlerin parlaması doğrudan bir kişileştirme değildir.
- C) Abartma: Abartma (mübalağa), bir durumu, olayı veya özelliği olduğundan çok daha büyük, çok daha küçük, çok daha önemli veya önemsiz göstererek anlatmaktır. "Gözleri parladı." ifadesinde, kişinin yaşadığı yoğun duygunun (sevinç, heyecan vb.) gözlerine yansıması, normalin üzerinde bir parlama ile ifade edilerek abartılmıştır. Gözler gerçekten bir ışık kaynağı gibi parlamaz, bu durum duygusal yoğunluğun bir abartısıdır.
- D) Konuşturma: Konuşturma (intak), insan dışındaki varlıkları konuşturma sanatıdır. Örneğin, "Ağaçlar dile gelip 'Bizi kesmeyin!' dedi." cümlesinde konuşturma vardır. "Gözleri parladı." cümlesinde herhangi bir varlık konuşturulmamıştır.
Bu durumda, "Gözleri parladı." cümlesinde, kişinin duygusal yoğunluğunun gözlerine yansıması, gerçekte olamayacak kadar güçlü bir parlama ile ifade edildiği için abartma sanatı kullanılmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
