Genetik şifre ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Her kodon bir amino asidi şifreler.
B) Genetik şifre evrenseldir (neredeyse tüm canlılarda aynıdır).
C) Bir amino asit birden fazla kodon tarafından şifrelenebilir.
D) Genetik şifre okunurken çerçeve kayması (frameshift) mutasyonları oluşabilir.
E) Her kodon bir tRNA molekülüne karşılık gelir.
Merhaba arkadaşlar, bu soruyu çözerken genetik şifre konusundaki temel bilgimizi kullanacağız. Seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Her kodon bir amino asidi şifreler. Bu ifade genellikle doğrudur. Bir kodon, mRNA üzerindeki üç nükleotitten oluşan bir dizidir ve genellikle bir amino asidi temsil eder. Ancak, istisnalar vardır (örneğin, durdurma kodonları herhangi bir amino asidi şifrelemez).
- B) Genetik şifre evrenseldir (neredeyse tüm canlılarda aynıdır). Bu ifade de doğrudur. Genetik şifre, canlıların büyük çoğunluğunda aynıdır. Bu, yaşamın ortak bir kökene sahip olduğunun güçlü bir kanıtıdır. Bazı istisnalar (mitokondriyal DNA gibi) olsa da, genel kural budur.
- C) Bir amino asit birden fazla kodon tarafından şifrelenebilir. Bu ifade de doğrudur. Genetik şifre dejenere (redundant) olarak adlandırılır, yani bazı amino asitler birden fazla farklı kodon tarafından kodlanabilir. Bu, mutasyonların etkisini azaltmaya yardımcı olur.
- D) Genetik şifre okunurken çerçeve kayması (frameshift) mutasyonları oluşabilir. Bu ifade de doğrudur. Çerçeve kayması mutasyonları, bir veya iki nükleotidin eklenmesi veya silinmesiyle meydana gelir ve mRNA'nın okuma çerçevesini değiştirerek tamamen farklı bir amino asit dizisine yol açabilir.
- E) Her kodon bir tRNA molekülüne karşılık gelir. Bu ifade yanlıştır. Her kodon bir amino asidi şifreler (A seçeneğinde belirtildiği gibi), ancak her kodon için mutlaka bir tRNA molekülü bulunmaz. Özellikle, durdurma (stop) kodonları (UAA, UAG, UGA) herhangi bir amino asidi kodlamaz ve bunlara karşılık gelen bir tRNA molekülü yoktur. Bunun yerine, serbestleştirici faktörler (release factors) bu kodonlara bağlanarak translasyonun sonlanmasını sağlar.
Bu nedenle, genetik şifre ile ilgili yanlış ifade E seçeneğidir.
Cevap E seçeneğidir.
