Sevgili öğrenciler,
Bu soruyu çözmek için öncelikle "fiziksel değişim" ve "kimyasal değişim" kavramlarını çok iyi anlamamız gerekiyor. Haydi birlikte inceleyelim:
- Fiziksel Değişim: Maddenin sadece dış görünüşünde (şekil, boyut, hal gibi) meydana gelen değişimlerdir. Maddenin kimyasal yapısı, yani ne olduğu değişmez. Yeni bir madde oluşmaz. Genellikle eski haline geri döndürülebilir. Örneğin, suyun buharlaşması, buzun erimesi, kağıdın yırtılması fiziksel değişimlerdir. Su, buharlaşsa da, donup buz olsa da hala sudur ($H_2O$).
- Kimyasal Değişim: Maddenin iç yapısında meydana gelen değişimlerdir. Bu değişim sonucunda madde tamamen farklı özelliklere sahip yeni maddelere dönüşür. Genellikle eski haline geri döndürülemez. Örneğin, kağıdın yanması, demirin paslanması, yemeğin pişmesi kimyasal değişimlerdir. Kağıt yandığında kül ve duman gibi yeni maddeler oluşur ve artık eski kağıt değildir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Demirin paslanması: Demir, oksijen ve su ile tepkimeye girerek pas (demir oksit) adı verilen yeni bir madde oluşturur. Pasın özellikleri demirden farklıdır. Bu, kimyasal bir değişimdir.
- B) Kağıdın yanması: Kağıt yandığında ısı, ışık, kül ve duman gibi maddeler ortaya çıkar. Kağıt artık eski kağıt değildir, tamamen farklı maddelere dönüşmüştür. Bu da kimyasal bir değişimdir.
- C) Suyun donması: Su donduğunda buz haline gelir. Ancak buz da hala sudur ($H_2O$). Sadece fiziksel hali (sıvıdan katıya) değişmiştir. Kimyasal yapısı aynı kalmıştır. Buz eridiğinde tekrar su olur. Bu, fiziksel bir değişimdir.
- D) Yemeğin pişmesi: Yemek pişirildiğinde içindeki maddelerin (proteinler, karbonhidratlar vb.) kimyasal yapıları değişir. Yeni tatlar, kokular ve dokular oluşur. Pişmiş bir yemeği tekrar çiğ haline getiremeyiz. Bu da kimyasal bir değişimdir.
Bu durumda, suyun donması olayı, maddenin kimyasal yapısını değiştirmeden sadece fiziksel halini değiştirdiği için fiziksel değişim örneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
