İşte belirtilen kurallara uygun olarak hazırlanmış konu özeti:
🎓 11. sınıf kimya 1. dönem 2. yazılı 3. senaryo Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, 11. sınıf kimya 1. dönem 2. yazılı sınavının 3. senaryosundaki 1. testte yer alan temel konuları kapsamaktadır: Kimyasal tepkimelerde hız, denge ve asit-baz dengesi.
📌 Kimyasal Tepkimelerde Hız
Kimyasal tepkime hızı, birim zamanda reaktiflerin harcanma veya ürünlerin oluşma miktarıdır.
- Tepkime hızı, reaktiflerin derişimi, sıcaklık, temas yüzeyi ve katalizör gibi faktörlerden etkilenir.
- Hız denklemi, tepkime hızının reaktiflerin derişimleriyle ilişkisini gösterir. Örneğin, $aA + bB \rightarrow cC + dD$ tepkimesi için hız denklemi $Hız = k[A]^x[B]^y$ şeklindedir. Burada k hız sabiti, x ve y ise reaktiflerin mertebeleridir.
- Aktifleşme enerjisi (Ea), tepkimenin başlaması için gerekli minimum enerjidir. Katalizörler aktifleşme enerjisini düşürerek tepkime hızını artırır.
⚠️ Dikkat: Hız denklemi deneysel olarak belirlenir, tepkime denklemine bakarak doğrudan yazılamaz.
📌 Kimyasal Denge
Kimyasal denge, ileri ve geri tepkime hızlarının eşit olduğu ve net bir değişim gözlenmediği durumdur.
- Denge sabiti (Kc), ürünlerin ve reaktiflerin denge derişimlerinin oranını gösterir. Örneğin, $aA + bB \rightleftharpoons cC + dD$ tepkimesi için $K_c = \frac{[C]^c[D]^d}{[A]^a[B]^b}$ şeklindedir.
- Le Chatelier ilkesi, bir denge sistemine bir dış etki (derişim, sıcaklık, basınç değişimi) uygulandığında, sistemin bu etkiyi azaltacak yönde hareket edeceğini belirtir.
- Gaz fazındaki tepkimeler için denge sabiti Kp, kısmi basınçlar cinsinden ifade edilir. Kp ve Kc arasındaki ilişki $K_p = K_c(RT)^{\Delta n}$ şeklindedir. Burada $\Delta n$ ürünlerin ve reaktiflerin mol sayılarındaki farktır.
💡 İpucu: Dengeye etki eden faktörler sadece denge konumunu değiştirir, denge sabitini (Kc) sadece sıcaklık değiştirir.
📌 Asit-Baz Dengesi
Asitler proton (H+) veren, bazlar ise proton alan maddelerdir. Asit ve bazların kuvveti, iyonlaşma dereceleri ile belirlenir.
- pH, bir çözeltinin asitlik veya bazlık derecesini gösteren bir ölçüdür. pH = -log[H+] şeklindedir. pH < 7 ise çözelti asidik, pH > 7 ise çözelti baziktir.
- Kuvvetli asitler ve bazlar suda tamamen iyonlaşırken, zayıf asitler ve bazlar kısmen iyonlaşır.
- Asit-baz titrasyonu, bir çözeltinin derişimini belirlemek için kullanılan bir yöntemdir. Dönüm noktası, asit ve bazın eşit miktarda tepkimeye girdiği noktadır.
- Tampon çözeltiler, asit veya baz eklendiğinde pH değişimine direnç gösteren çözeltilerdir. Zayıf bir asit ve onun konjuge bazı veya zayıf bir baz ve onun konjuge asidi içeren karışımlar tampon çözelti oluşturur.
📝 Not: Asit ve bazların kuvvetini karşılaştırırken, iyonlaşma yüzdelerine bakmak önemlidir.
