Aşağıdakilerden hangisi TBMM'nin özelliklerinden biri değildir?
A) Kurucu meclis olması
B) Savaş yönetimi yapması
C) Yasama, yürütme ve yargı yetkilerini kendinde toplaması
D) Saltanat yanlısı olması
E) Milli iradeyi temsil etmesi
Sevgili öğrenciler, bu soru Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) kuruluş dönemindeki özelliklerini anlamamızı istiyor. TBMM, Milli Mücadele döneminde olağanüstü koşullar altında kurulmuş ve çok önemli görevler üstlenmiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kurucu meclis olması: Evet, TBMM bir kurucu meclistir. Çünkü yeni bir devletin temellerini atmış, 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nu (ilk anayasa) kabul ederek yeni rejimin esaslarını belirlemiştir. Bu, TBMM'nin önemli bir özelliğidir.
- B) Savaş yönetimi yapması: TBMM, Milli Mücadele'nin en kritik döneminde kurulmuştur. Ülkenin işgal altında olduğu bir dönemde, orduları sevk ve idare etmiş, savaşın tüm yönetimini üstlenerek zaferle sonuçlanmasını sağlamıştır. Bu da TBMM'nin temel görevlerinden biridir.
- C) Yasama, yürütme ve yargı yetkilerini kendinde toplaması: Olağanüstü savaş koşulları nedeniyle, TBMM "güçler birliği" ilkesini benimsemiştir. Yani, kanun yapma (yasama), bu kanunları uygulama (yürütme) ve hatta yargılama (İstiklal Mahkemeleri aracılığıyla) yetkilerini kendi bünyesinde toplamıştır. Bu, hızlı ve etkin karar alabilmek için gerekli görülen geçici bir uygulamaydı. Bu da TBMM'nin bir özelliğidir.
- D) Saltanat yanlısı olması: TBMM, İstanbul Hükümeti'nin ve Saltanat'ın işgal güçleriyle iş birliği yapması ve ülkeyi savunmadaki yetersizliği üzerine kurulmuştur. Amacı, milli iradeyi temsil ederek ülkeyi düşman işgalinden kurtarmak ve bağımsız bir devlet kurmaktı. TBMM, 1 Kasım 1922'de Saltanatı kaldırarak bu kurumla yollarını tamamen ayırmıştır. Dolayısıyla, TBMM'nin saltanat yanlısı olması söz konusu değildir; tam tersine, milli egemenliği esas almıştır. Bu, TBMM'nin bir özelliği değildir.
- E) Milli iradeyi temsil etmesi: TBMM, halkın seçtiği temsilcilerden oluşmuştur ve milletin bağımsızlık ve egemenlik arzusunu yansıtmıştır. Tüm kararlarını milli iradeye dayanarak almıştır. Bu, TBMM'nin en temel ve vazgeçilmez özelliğidir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, TBMM'nin özelliklerinden biri olmayan seçenek "Saltanat yanlısı olması"dır. TBMM, milli egemenliği ve bağımsızlığı savunarak Saltanat'a karşı bir duruş sergilemiştir.
Cevap D seçeneğidir.
