Sevr Antlaşması'nın hangi maddesi, Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını zedeleyici niteliktedir?
A) Azınlık haklarının genişletilmesi
B) Boğazlar Komisyonu'nun kurulması
C) Sınırların yeniden çizilmesi
D) Askeri sınırlamalar getirilmesi
E) Kapitülasyonların devamı
Sevgili öğrenciler, bu soruda Sevr Antlaşması'nın hangi maddesinin Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını en çok zedeleyici nitelikte olduğunu bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Azınlık haklarının genişletilmesi: Bu madde, Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışılmasına zemin hazırlayan ve devletin egemenliğini zedeleyen bir maddedir. Ancak doğrudan ekonomik bağımsızlığı hedef almaktan ziyade, siyasi ve sosyal bağımsızlığı ilgilendirir.
- B) Boğazlar Komisyonu'nun kurulması: Bu madde, Boğazlar üzerinde Osmanlı Devleti'nin tam egemenliğini ortadan kaldırarak stratejik ve siyasi bağımsızlığına büyük bir darbe vurmuştur. Boğazların uluslararası bir komisyon tarafından yönetilmesi, devletin bu önemli su yolu üzerindeki kontrolünü kaybetmesi anlamına gelir. Ekonomik etkileri olsa da, doğrudan ekonomik bağımsızlığın mekanizmalarını hedef almaz.
- C) Sınırların yeniden çizilmesi: Bu madde, Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğünü parçalayarak siyasi ve coğrafi bağımsızlığını ortadan kaldırmıştır. Toprak kaybı doğal olarak ekonomik kaynakların ve gelirlerin kaybı anlamına gelse de, bu daha çok toprak bütünlüğü ve siyasi egemenlikle ilgilidir.
- D) Askeri sınırlamalar getirilmesi: Bu madde, Osmanlı Devleti'nin savunma gücünü yok ederek askeri bağımsızlığını elinden almıştır. Devletin kendi ordusunu kurma ve yönetme hakkını kısıtlamıştır.
- E) Kapitülasyonların devamı: Kapitülasyonlar, yabancı devletlere ve vatandaşlarına verilen ekonomik, hukuki ve idari ayrıcalıklardı. Sevr Antlaşması ile bu ayrıcalıkların devam ettirilmesi ve hatta genişletilmesi öngörülmüştü. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin kendi gümrük vergilerini belirleyememesi, yabancı tüccarlardan vergi alamaması, kendi sanayisini koruyamaması ve iç pazarını kontrol edememesi anlamına geliyordu. Devletin gelir kaynakları kısıtlanıyor, bütçesi üzerinde yabancıların etkisi artıyordu. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin kendi ekonomisini yönetme ve bağımsız ekonomik politikalar izleme yeteneğini doğrudan ve en ağır şekilde ortadan kaldırmıştır. Dolayısıyla, ekonomik bağımsızlığı en çok zedeleyen maddedir.
Bu açıklamalar ışığında, Osmanlı Devleti'nin kendi ekonomik kaynaklarını yönetme, vergi toplama ve ticaret politikalarını belirleme hakkını elinden alan madde, kapitülasyonların devamıdır.
Cevap E seçeneğidir.
