Aşağıdakilerden hangisi, düzenli ordunun kurulmasının nedenlerinden biridir?
A) Kuvay-ı Milliye'nin yetersiz kalması
B) İtilaf Devletleri'nin baskısı
C) Saltanatın kaldırılması
D) Halifeliğin kaldırılması
E) Cumhuriyet'in ilanı
Sevgili öğrenciler, bu soruda Kurtuluş Savaşı döneminde düzenli ordunun kurulmasının temel nedenlerinden birini bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kuvay-ı Milliye'nin yetersiz kalması: Kurtuluş Savaşı'nın ilk dönemlerinde işgallere karşı halkın kendi imkanlarıyla oluşturduğu düzensiz birlikler olan Kuvay-ı Milliye, düşmanı yavaşlatma ve yerel direniş gösterme konusunda etkili olmuştur. Ancak, düzenli ve güçlü düşman orduları karşısında cephe savaşı yapabilecek, disiplinli, eğitimli ve tek merkezden yönetilen bir yapıya sahip değillerdi. Özellikle Batı Cephesi'nde Yunan ilerleyişini durdurmakta zorlanmaları, Gediz Muharebesi gibi başarısızlıklar, düzenli bir orduya olan ihtiyacı açıkça ortaya koymuştur. Bu nedenle, Kuvay-ı Milliye'nin yetersiz kalması, düzenli ordunun kurulmasının en önemli nedenlerinden biridir.
- B) İtilaf Devletleri'nin baskısı: İtilaf Devletleri'nin Anadolu üzerindeki baskısı ve işgalleri, Kurtuluş Savaşı'nın başlamasının ve bir direniş hareketinin oluşmasının temel nedenidir. Ancak düzenli ordu, bu baskıya karşı daha etkili mücadele edebilmek amacıyla kurulmuştur. Yani baskı, düzenli ordu kurma ihtiyacını doğuran dış faktörlerden biridir, ancak doğrudan ordunun kurulmasının içsel nedeni değildir.
- C) Saltanatın kaldırılması: Saltanat, 1 Kasım 1922 tarihinde kaldırılmıştır. Düzenli ordu ise 1920 sonu - 1921 başı gibi kurulmaya başlanmış ve cephelerde savaşmıştır. Dolayısıyla saltanatın kaldırılması, düzenli ordunun kurulmasından sonra gerçekleşen bir olaydır ve onun nedeni olamaz.
- D) Halifeliğin kaldırılması: Halifelik, 3 Mart 1924 tarihinde kaldırılmıştır. Bu tarih, düzenli ordunun kurulmasından ve Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasından çok sonradır. Bu nedenle halifeliğin kaldırılması, düzenli ordunun kurulmasının bir nedeni değildir.
- E) Cumhuriyet'in ilanı: Cumhuriyet, 29 Ekim 1923 tarihinde ilan edilmiştir. Düzenli ordu, Cumhuriyet'in ilanından yıllar önce kurulmuş ve Kurtuluş Savaşı'nı kazanmıştır. Dolayısıyla Cumhuriyet'in ilanı, düzenli ordunun kurulmasının bir nedeni olamaz.
Yukarıdaki açıklamalara göre, düzenli ordunun kurulmasının temel nedenlerinden biri, Kuvay-ı Milliye'nin büyük çaplı ve düzenli düşman ordularına karşı yetersiz kalmasıdır.
Cevap A seçeneğidir.
