Sevgili öğrenciler, Lozan Barış Antlaşması, yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ve bağımsızlığını tescilleyen çok önemli bir belgedir. Ancak bu antlaşmada bazı konular hemen çözüme kavuşturulamamış, ileri bir tarihe veya ikili görüşmelere bırakılmıştır. Sorumuz da tam olarak bu çözülemeyen konuları hedef alıyor.
- A) Boğazlar: Boğazlar konusu Lozan'da ele alınmıştır. Boğazlar Komisyonu kurulması ve Boğazlar'ın her iki yakasının askerden arındırılması gibi kararlar alınmıştır. Bu kararlar, Türkiye'nin egemenliği açısından tam tatmin edici olmasa da, bir çözüme bağlanmıştır. Dolayısıyla çözüme kavuşturulmayan bir konu değildir.
- B) Musul: Musul meselesi, Lozan Barış Antlaşması'nın en çetin konularından biriydi. Türkiye, Musul'u Misakımillî sınırları içinde görüyordu ve nüfusunun çoğunluğunun Türk ve Kürtlerden oluştuğunu savunuyordu. İngiltere ise bölgedeki petrol yatakları nedeniyle Musul'un Irak'a (kendi mandası altındaki bir bölgeye) ait olduğunu iddia ediyordu. Taraflar arasında bir uzlaşma sağlanamadığı için, Musul sorununun Lozan'dan sonra Türkiye ile İngiltere arasında ikili görüşmelerle çözülmesi kararlaştırıldı. Eğer bu görüşmelerde de bir sonuca ulaşılamazsa, konunun Milletler Cemiyeti'ne götürülmesine karar verildi. Bu durum, Musul'un Lozan'da çözüme kavuşturulamayan ve sorun olmaya devam eden bir konu olduğunu açıkça göstermektedir.
- C) Hatay: Hatay meselesi, Lozan Antlaşması sırasında Türkiye ile İngiltere arasında doğrudan bir sorun değildi. Hatay, o dönemde Fransız mandası altındaki Suriye toprakları içerisinde yer alıyordu. Bu konu, Lozan'dan çok sonra, Türkiye ile Fransa arasında gündeme gelmiş ve 1939'da Hatay'ın Türkiye'ye katılmasıyla çözülmüştür.
- D) Ege Adaları: Ege Adaları'nın statüsü, Lozan'da büyük ölçüde belirlenmiştir. On İki Ada İtalya'ya, diğer bazı adalar ise Yunanistan'a bırakılmıştır. Türkiye'ye yakın bazı adaların silahsızlandırılması şartı getirilmiştir. Bu konu da Lozan'da bir karara bağlanmıştır.
- E) Kapitülasyonlar: Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti döneminden kalma ve Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığını kısıtlayan ayrıcalıklardı. Türkiye, Lozan'da kapitülasyonların tamamen kaldırılmasını talep etti ve bu konuda büyük bir diplomatik başarı elde ederek kapitülasyonların tamamen kaldırılmasını sağlamıştır. Yani bu konu da çözüme kavuşturulmuştur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, Lozan Barış Antlaşması'nda çözüme kavuşturulamayan ve Türkiye ile İngiltere arasında sorun olmaya devam eden konu Musul meselesidir.
Cevap B seçeneğidir.
