Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin 36° - 42° Kuzey paralelleri arasında yer almasının bir sonucu değildir?
A) Dört mevsimin belirgin olarak yaşanması
B) Akdeniz ikliminin etkili olması
C) Orta kuşakta yer alması
D) Petrol yataklarına sahip olması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda Türkiye'nin coğrafi konumunun, özellikle de enlem derecelerinin (paralellerinin) hangi sonuçları doğurduğunu ve hangisini doğurmadığını anlamamız isteniyor. Türkiye, 36° - 42° Kuzey paralelleri arasında yer almaktadır. Bu konum, ülkemizin orta kuşakta yer aldığını gösterir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Dört mevsimin belirgin olarak yaşanması: Türkiye'nin orta kuşakta yer alması, Güneş ışınlarının geliş açısının yıl içinde önemli ölçüde değişmesine neden olur. Bu durum, ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış olmak üzere dört mevsimin belirgin bir şekilde yaşanmasının temel nedenidir. Dolayısıyla bu, enlem konumumuzun bir sonucudur.
- B) Akdeniz ikliminin etkili olması: Akdeniz iklimi, genellikle 30° - 40° enlemleri arasında görülen bir iklim tipidir. Türkiye'nin güney kıyıları ve iç bölgelerinin bir kısmı bu enlem aralığında yer aldığı için Akdeniz ikliminin etkisi altındadır. Bu da enlem konumumuzun doğrudan bir sonucudur.
- C) Orta kuşakta yer alması: Orta kuşak, Ekvator ile kutup daireleri arasında kalan bölgelerdir (yaklaşık 23.5° - 66.5° enlemleri arası). Türkiye'nin 36° - 42° Kuzey paralelleri arasında yer alması, doğrudan orta kuşakta bulunduğunu ifade eder. Aslında bu, sorunun temel öncülünün bir açıklamasıdır ve enlem konumumuzun bir sonucudur.
- D) Petrol yataklarına sahip olması: Petrol yataklarının oluşumu, milyonlarca yıl süren jeolojik süreçlerle, eski deniz canlılarının ve bitkilerin tortul kayaçlar altında yüksek basınç ve sıcaklık etkisiyle dönüşmesiyle ilgilidir. Bu durum, bir bölgenin enlem derecesiyle değil, o bölgenin jeolojik yapısıyla, tektonik hareketleriyle ve geçmişteki iklim koşullarıyla (organik madde birikimi için uygun ortam) ilişkilidir. Yani, bir ülkenin hangi enlemlerde yer aldığı, o ülkede petrol olup olmayacağını belirlemez.
Bu açıklamalar ışığında, Türkiye'nin 36° - 42° Kuzey paralelleri arasında yer almasının doğrudan bir sonucu olmayan seçenek, petrol yataklarına sahip olmasıdır.
Cevap D seçeneğidir.
