Anlam olayı nedir Test 1

"Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'anlam iyileşmesi' örneği vardır?"

A) Eskiden "kız" sadece "kadın çocuk" anlamına gelirdi.
B) "Çıkmak" fiili tarih boyunca pek çok anlam kazanmıştır.
C) "Bey" unvanı zamanla sıradan bir hitap şekline dönüşmüştür.
D) "Yavuz" kelimesi olumsuz anlamdan olumlu anlama geçmiştir.

Sevgili öğrenciler,

Bu soruda bizden, bir kelimenin anlamının zamanla olumsuz veya nötr bir durumdan olumlu bir duruma geçmesi anlamına gelen "anlam iyileşmesi" (veya "anlam yücelmesi") örneğini bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Eskiden "kız" sadece "kadın çocuk" anlamına gelirdi.

  Bu ifade, kelimenin anlamının daralmasına bir örnektir. "Kız" kelimesi eskiden "genç insan" (hem erkek hem de kız çocukları için) anlamında kullanılırken, günümüzde sadece "kadın çocuk" anlamında kullanılmaktadır. Anlam daralması, anlam iyileşmesi değildir.

• B) "Çıkmak" fiili tarih boyunca pek çok anlam kazanmıştır.

  Bu durum, kelimenin çok anlamlılık özelliği kazanmasına veya anlamının genişlemesine bir örnektir. Kelimenin anlamının olumlu ya da olumsuz yönde değiştiğini değil, farklı anlamlar kazandığını belirtir. Bu da anlam iyileşmesi değildir.

• C) "Bey" unvanı zamanla sıradan bir hitap şekline dönüşmüştür.

  Bu ifade, kelimenin anlamının kötüleşmesine veya alçalmasına bir örnektir. "Bey" kelimesi eskiden soyluluk, saygınlık belirten bir unvan iken, günümüzde daha sıradan bir hitap şekli haline gelmiştir. Bu durum, anlam iyileşmesinin tam tersidir.

• D) "Yavuz" kelimesi olumsuz anlamdan olumlu anlama geçmiştir.

  İşte bu, aradığımız "anlam iyileşmesi" örneğidir! "Yavuz" kelimesi eski Türkçede "kötü, fena, sert, haşin" gibi olumsuz anlamlara gelmekteydi. Ancak zamanla, özellikle Yavuz Sultan Selim gibi güçlü ve cesur hükümdarların etkisiyle "cesur, güçlü, kahraman, yiğit" gibi olumlu anlamlar kazanmıştır. Bu, bir kelimenin anlamının olumsuzdan olumluya doğru evrilmesidir.

Cevap D seçeneğidir.