6. sınıf fen bilimleri 1. dönem 2. yazılı Senaryo 4 Test 5

Bir futbolcu, duran bir topa vurarak onu harekete geçiriyor. Topa uygulanan kuvvetle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi *yanlıştır*?

A) Futbolcunun uyguladığı kuvvet, topun hareket yönünü belirler.
B) Futbolcunun uyguladığı kuvvet ne kadar büyükse, topun hızı da o kadar fazla olur.
C) Topa uygulanan kuvvet ortadan kalktıktan sonra, top sonsuza kadar aynı hızla hareket etmeye devam eder.
D) Futbolcunun uyguladığı kuvvet, topun şeklini bir an için değiştirebilir.

Sevgili öğrenciler, bu soru, kuvvetin bir cismin hareketi üzerindeki etkilerini anlamamızı gerektiriyor. Fizikteki temel prensipleri göz önünde bulundurarak her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim.

• A) Futbolcunun uyguladığı kuvvet, topun hareket yönünü belirler.

  Bu ifade doğrudur. Bir cisme uygulanan kuvvetin yönü, o cismin başlangıçtaki hareket yönünü doğrudan belirler. Futbolcu topa hangi yöne vurursa, top da o yöne doğru hareket etmeye başlar. Bu, kuvvetin temel özelliklerinden biridir.

• B) Futbolcunun uyguladığı kuvvet ne kadar büyükse, topun hızı da o kadar fazla olur.

  Bu ifade de doğrudur. Newton'un İkinci Hareket Yasası'na göre, bir cisme uygulanan net kuvvet ($F$), cismin kütlesi ($m$) ile ivmesinin ($a$) çarpımına eşittir ($F = ma$). Kütle sabitken, uygulanan kuvvet arttıkça cismin ivmesi de artar. Daha büyük bir ivme, topun daha kısa sürede daha yüksek bir hıza ulaşmasını sağlar. Yani, daha sert vurulan top daha hızlı gider.

• C) Topa uygulanan kuvvet ortadan kalktıktan sonra, top sonsuza kadar aynı hızla hareket etmeye devam eder.

  Bu ifade yanlıştır. Bu durum, sürtünme ve hava direnci gibi dış kuvvetlerin olmadığı ideal bir ortamda (örneğin uzay boşluğunda) geçerli olabilir. Ancak Dünya üzerinde, bir futbol topu hareket ederken sürekli olarak hava direnci ve zeminle olan sürtünme kuvveti gibi dış etkilere maruz kalır. Bu kuvvetler, topun hareketine zıt yönde etki ederek topun yavaşlamasına ve sonunda durmasına neden olur. Dolayısıyla, top sonsuza kadar aynı hızla hareket etmez.

• D) Futbolcunun uyguladığı kuvvet, topun şeklini bir an için değiştirebilir.

  Bu ifade doğrudur. Bir cisme kuvvet uygulandığında, özellikle anlık ve şiddetli bir kuvvet söz konusu olduğunda, cisimde geçici bir şekil değişikliği (deformasyon) meydana gelebilir. Futbol topu esnek bir yapıya sahip olduğu için, futbolcunun ayağıyla temas ettiği anda bir miktar sıkışır ve ardından eski şekline döner. Bu deformasyon genellikle çok kısa sürer ve gözle görülmesi zor olabilir, ancak fiziksel olarak gerçekleşir.

Yukarıdaki analizlere göre, topa uygulanan kuvvet ortadan kalktıktan sonra topun sonsuza kadar aynı hızla hareket etmeye devam edeceği yorumu yanlıştır, çünkü gerçek dünyada sürtünme ve hava direnci gibi kuvvetler topu yavaşlatır.

Cevap C seçeneğidir.