Aşağıdaki olaylardan hangisi tam gölge oluşumuna bir örnektir?
A) Güneşli bir günde pencereden içeri giren ışığın duvarda oluşturduğu aydınlık bölge.
B) Bir el fenerinin ışığının bir aynadan yansıması.
C) Güneşli bir öğleden sonra ağacın yerde oluşturduğu karanlık alan.
D) Bir bardak suyun içindeki kaşığın kırık gibi görünmesi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ışık ve gölge oluşumuyla ilgili temel bir kavram olan "tam gölge"yi anlamamız isteniyor. Öncelikle tam gölge nedir, kısaca hatırlayalım:
- Tam Gölge: Bir ışık kaynağının önünü saydam olmayan bir cisimle kapattığımızda, cismin arkasında ışığın hiç ulaşamadığı, tamamen karanlık olan bölgeye tam gölge denir. Tam gölge, ışık kaynağının büyüklüğüne ve cismin konumuna göre şekil ve büyüklük değiştirebilir. Güneş gibi çok büyük ama uzak bir ışık kaynağı için, küçük bir cismin arkasında oluşan gölge genellikle tam gölge olarak kabul edilir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Güneşli bir günde pencereden içeri giren ışığın duvarda oluşturduğu aydınlık bölge.
- Bu durum, ışığın bir açıklıktan geçerek bir yüzeyi aydınlatması olayıdır. Burada bir gölge oluşumu değil, aksine bir aydınlanma söz konusudur. Dolayısıyla tam gölge oluşumuna bir örnek değildir.
- B) Bir el fenerinin ışığının bir aynadan yansıması.
- Bu olay, ışığın bir yüzeye çarparak geri dönmesi, yani "yansıma" olayıdır. Gölge oluşumuyla doğrudan bir ilgisi yoktur.
- C) Güneşli bir öğleden sonra ağacın yerde oluşturduğu karanlık alan.
- Güneş, bir ışık kaynağıdır. Ağaç ise saydam olmayan bir cisimdir. Güneş ışınları ağaca çarptığında, ağaç ışınların geçişini engeller. Bu engelleme sonucunda, ağacın arkasında kalan ve güneş ışınlarının ulaşamadığı yerde karanlık bir alan oluşur. İşte bu karanlık alan, ağacın tam gölgesidir. Bu, tam gölge oluşumuna mükemmel bir örnektir.
- D) Bir bardak suyun içindeki kaşığın kırık gibi görünmesi.
- Bu olay, ışığın bir ortamdan (hava) başka bir ortama (su) geçerken yön değiştirmesi, yani "kırılma" olayıdır. Işığın kırılması nedeniyle kaşık farklı bir konumda görünür ve kırık gibi algılanır. Bu durumun gölge oluşumuyla bir ilgisi yoktur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, ağacın yerde oluşturduğu karanlık alan, ışık kaynağının (Güneş) saydam olmayan bir cisim (ağaç) tarafından engellenmesi sonucu oluşan tam gölgeye bir örnektir.
Cevap C seçeneğidir.
