8. sınıf fen bilimleri 2. dönem 1. yazılı 2. senaryo Test 1

Bir öğrenci, fotosentez hızını etkileyen faktörleri araştırmak için bir deney tasarlıyor. Aynı cins bitkileri kullanarak aşağıdaki düzenekleri hazırlıyor:

• Düzenek 1: $25^\circ C$ sıcaklıkta, normal ışık şiddetinde, ortamda %$0,03$ karbondioksit.
• Düzenek 2: $25^\circ C$ sıcaklıkta, normal ışık şiddetinde, ortamda %$0,08$ karbondioksit.

Bu deney düzenekleri ile öğrenci, fotosentez hızını etkileyen hangi faktörü araştırmaktadır?

A) Işık şiddeti

B) Sıcaklık

C) Karbondioksit miktarı

D) Su miktarı

Bir bilimsel deney tasarlarken, bir faktörün etkisini doğru bir şekilde anlayabilmek için, araştırılan faktör dışındaki tüm diğer koşulların sabit tutulması (kontrol edilmesi) çok önemlidir. Bu yönteme "kontrollü deney" denir. Böylece, deney sonuçlarında gözlemlediğimiz herhangi bir değişikliğin sadece değiştirdiğimiz faktörden kaynaklandığından emin olabiliriz.

Şimdi öğrencinin hazırladığı düzenekleri adım adım inceleyelim:

• Düzenek 1'deki koşullar:
  • Sıcaklık: $25^\circ C$
  • Işık şiddeti: Normal
  • Karbondioksit miktarı: %$0,03$
• Düzenek 2'deki koşullar:
  • Sıcaklık: $25^\circ C$
  • Işık şiddeti: Normal
  • Karbondioksit miktarı: %$0,08$

Bu iki düzeneği dikkatlice karşılaştırdığımızda şunları görürüz:

• Sıcaklık: Her iki düzenekte de sıcaklık $25^\circ C$ olarak aynıdır. Yani sıcaklık sabit tutulmuştur.
• Işık şiddeti: Her iki düzenekte de ışık şiddeti "normal" olarak belirtilmiştir ve aynıdır. Yani ışık şiddeti de sabit tutulmuştur.
• Karbondioksit miktarı: Düzenek 1'de %$0,03$ iken, Düzenek 2'de %$0,08$'dir. Bu faktör her iki düzenekte farklıdır.

Gördüğümüz gibi, öğrenci deneyinde sadece karbondioksit miktarını değiştirmiş, diğer tüm önemli faktörleri (sıcaklık ve ışık şiddeti) sabit tutmuştur. Bu durum, öğrencinin fotosentez hızı üzerindeki karbondioksit miktarının etkisini araştırdığını açıkça göstermektedir.

Cevap C seçeneğidir.