Aşağıdaki günlük yaşamda kullanılan araçlardan hangisi, sadece bir basit makine türünü içermez, birden fazla basit makinenin birleşiminden oluşur?
A) El arabası
B) Konserve açacağı
C) Çekiç
D) Makas
Aşağıdaki günlük yaşamda kullanılan araçlardan hangisinin sadece bir basit makine türünü içermeyip, birden fazla basit makinenin birleşiminden oluştuğunu bulmak için her bir seçeneği inceleyelim. Basit makineler (kaldıraç, makara, eğik düzlem, kama, vida, tekerlek ve dingil) iş yapmayı kolaylaştıran temel araçlardır. Birden fazla basit makinenin bir araya gelerek oluşturduğu araçlara ise bileşik makine denir.
- A) El arabası: El arabası, yük taşımayı kolaylaştıran bir araçtır. Bir kaldıraç prensibiyle çalışır (yükü kaldırırken destek noktası tekerleğin dingilidir) ve aynı zamanda hareket etmeyi sağlayan bir tekerlek ve dingil sistemine sahiptir. Bu durumda el arabası, birden fazla basit makine içerdiği için bir bileşik makinedir.
- B) Konserve açacağı: Konserve açacağı, kutuları açmak için tasarlanmış karmaşık bir araçtır. Tutma kolları ve döndürme mekanizması kaldıraç görevi görür, kesme işlemini yapan dişli tekerlek bir tekerlek ve dingil sistemidir ve kesici kenarı ise bir kama gibi işlev görür. Gördüğünüz gibi, konserve açacağı da birden fazla basit makinenin birleşimidir.
- C) Çekiç: Çekiç, çivi çakmak veya sökmek için kullanılan çok yönlü bir alettir. Çiviyi çakarken veya bir şeyi ayırırken baş kısmı bir kama gibi davranır. Çiviyi sökerken ise sapı ve baş kısmı bir kaldıraç olarak işlev görür. Çekiç de birden fazla basit makine içerir.
- D) Makas: Makas, kağıt, kumaş gibi malzemeleri kesmek için kullanılan bir araçtır. Makas, ortadaki vida etrafında dönen iki adet kaldıraçtan oluşur. Her bir kol bir kaldıraçtır. Aynı zamanda, kesme işlemini yapan her bir bıçak ucu, birer kama görevi görür. Yani makasta iki adet kama bulunur. Makas, iki kaldıraç ve iki kamadan oluşan, birden fazla basit makinenin çok net bir birleşimi olan klasik bir bileşik makine örneğidir.
Yukarıdaki tüm araçlar aslında birden fazla basit makine içerir ve bu nedenle bileşik makinelerdir. Ancak makas, iki ayrı kaldıraç ve iki ayrı kama gibi basit makinelerin çok açık ve temel bir birleşimi olduğu için, bu tür soruların klasik ve en belirgin cevabı olarak kabul edilir. Makasın işlevi, bu basit makinelerin bir araya gelmesiyle doğrudan sağlanır ve tek bir basit makineye indirgenmesi zordur.
Cevap D seçeneğidir.
