Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'isimden fiil yapım eki' bulunmamaktadır?
A) Çiçekler baharın gelmesiyle yeşerdi.
B) Soğuk havada ellerim morardı.
C) Kardeşim dün akşam çok hastalandı.
D) Arkadaşım sınavdan yüksek not aldı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün sizlerle Türkçe dil bilgisi konularından biri olan 'isimden fiil yapım ekleri' üzerine bir soru çözeceğiz. Bu ekler, bir ismi (veya sıfatı) alarak onu bir fiile dönüştüren eklerdir. Yani, kelimenin türünü değiştirirler. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi cümlede bu tür bir ekin bulunmadığını bulalım.
- A) Çiçekler baharın gelmesiyle yeşerdi.
- Bu cümlede fiil "yeşerdi" kelimesidir.
- "Yeşerdi" fiilinin kökü "yeşil"dir. "Yeşil" bir isim (veya sıfat) köküdür.
- "Yeşil" kelimesine "-er" yapım eki gelerek "yeşermek" fiili oluşmuştur. ("yeşil" + "-er" = "yeşer-")
- Burada "yeşil" isim kökünden "yeşermek" fiili türediği için "isimden fiil yapım eki" bulunmaktadır.
- B) Soğuk havada ellerim morardı.
- Bu cümlede fiil "morardı" kelimesidir.
- "Morardı" fiilinin kökü "mor"dur. "Mor" bir isim (veya sıfat) köküdür.
- "Mor" kelimesine "-ar" yapım eki gelerek "morarmak" fiili oluşmuştur. ("mor" + "-ar" = "morar-")
- Burada "mor" isim kökünden "morarmak" fiili türediği için "isimden fiil yapım eki" bulunmaktadır.
- C) Kardeşim dün akşam çok hastalandı.
- Bu cümlede fiil "hastalandı" kelimesidir.
- "Hastalandı" fiilinin kökü "hasta"dır. "Hasta" bir isim (veya sıfat) köküdür.
- "Hasta" kelimesine "-lan" yapım eki gelerek "hastalanmak" fiili oluşmuştur. ("hasta" + "-lan" = "hastalan-")
- Burada "hasta" isim kökünden "hastalanmak" fiili türediği için "isimden fiil yapım eki" bulunmaktadır.
- D) Arkadaşım sınavdan yüksek not aldı.
- Bu cümlede fiil "aldı" kelimesidir.
- "Aldı" fiilinin kökü "al-"dır. "Al-" kelimesi zaten bir fiil köküdür (almak fiili).
- "Al-" fiil köküne herhangi bir isimden fiil yapım eki gelmemiştir; kelime zaten fiil olarak başlamıştır.
- Bu nedenle, bu cümlede "isimden fiil yapım eki" bulunmamaktadır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, A, B ve C seçeneklerindeki fiillerin isim köklerinden türediğini ve isimden fiil yapım eki aldığını gördük. Ancak D seçeneğindeki "aldı" fiili, zaten bir fiil kökü olan "al-"dan gelmektedir ve isimden fiil yapım eki almamıştır.
Cevap D seçeneğidir.
