"Rüzgâr, saçlarımı okşayarak geçti yanımdan. Yapraklar, sonbaharın hüznünü fısıldar gibi yere düşüyordu."
Bu cümlede aşağıdaki söz sanatlarından hangileri kullanılmıştır?
A) Kişileştirme ve benzetme
B) Abartma ve tezat
C) Konuşturma ve mübalağa
D) Benzetme ve konuşturma
Sevgili öğrenciler, bu soruda verilen cümleyi dikkatlice inceleyerek hangi söz sanatlarının kullanıldığını bulacağız. Söz sanatları, anlatımı daha etkileyici ve zengin hale getiren unsurlardır. Şimdi cümlemizi adım adım analiz edelim:
- Cümle: "Rüzgâr, saçlarımı okşayarak geçti yanımdan. Yapraklar, sonbaharın hüznünü fısıldar gibi yere düşüyordu."
Bu cümleyi iki ana bölüme ayıralım ve her birini ayrı ayrı inceleyelim:
- Birinci Bölüm: "Rüzgâr, saçlarımı okşayarak geçti yanımdan."
- Burada "rüzgâr" cansız bir varlıktır. "Okşamak" ise genellikle canlıların, özellikle de insanların yaptığı bir eylemdir. Cansız bir varlık olan rüzgâra, insana ait bir özellik olan "okşama" eylemi verilmiştir. Bu duruma kişileştirme (teşhis) denir. Rüzgâr adeta canlı bir varlık gibi davranmıştır.
- İkinci Bölüm: "Yapraklar, sonbaharın hüznünü fısıldar gibi yere düşüyordu."
- Yine "yapraklar" cansız varlıklardır. "Fısıldamak" ise insana ait bir özelliktir. Yaprakların düşüşüne "fısıldama" özelliği verilerek burada da bir kişileştirme yapılmıştır.
- Ayrıca, "fısıldar gibi" ifadesine dikkat edelim. Yaprakların düşüşü, sonbaharın hüznünü fısıldamaya benzetilmiştir. "Gibi" edatı, benzetme (teşbih) sanatının en belirgin göstergelerinden biridir. Burada yaprakların düşüş sesi veya şekli, bir sırrı fısıldayan bir insana benzetilmiştir. Bu da benzetme (teşbih) sanatıdır.
Özetle, cümlede hem rüzgârın okşaması hem de yaprakların fısıldaması ile kişileştirme sanatı; yaprakların düşüşünün "fısıldar gibi" olmasıyla da benzetme sanatı kullanılmıştır.
Şimdi seçeneklere bakalım:
- A) Kişileştirme ve benzetme: Analizimizle örtüşmektedir.
- B) Abartma ve tezat: Cümlede herhangi bir abartma veya zıtlık bulunmamaktadır.
- C) Konuşturma ve mübalağa: Konuşturma (intak) sanatı, cansız varlıkların veya hayvanların doğrudan konuşturulmasıdır (söz söylemesidir). Burada rüzgar veya yapraklar konuşmamış, sadece insana özgü eylemler yapmıştır. Mübalağa (abartma) da yoktur.
- D) Benzetme ve konuşturma: Benzetme var ancak konuşturma yoktur.
Bu durumda, cümlede kullanılan söz sanatları kişileştirme ve benzetmedir.
Cevap A seçeneğidir.
