Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir akarsu ekosisteminde çözünmüş oksijen miktarının aniden düşmesine neden olan kirlilik türünü bulmamız isteniyor. Akarsu ekosistemlerinin sağlığı için çözünmüş oksijen miktarı hayati öneme sahiptir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Radyoaktif atıklar: Radyoaktif atıklar, canlıların genetik yapısını bozan, mutasyonlara ve kansere yol açabilen tehlikeli maddelerdir. Ancak, doğrudan ve aniden çözünmüş oksijen miktarını düşürmezler. Etkileri daha çok uzun vadeli ve biyolojik hasar üzerinedir.
- B) Organik atıklar: Organik atıklar (evsel atıklar, kanalizasyon, tarımsal gübreler, gıda artıkları vb.) akarsuya karıştığında, bu atıkları parçalamak için çok sayıda mikroorganizma (bakteri ve mantarlar) hızla çoğalır. Bu mikroorganizmalar, organik maddeleri ayrıştırırken oksijen kullanırlar. Eğer organik atık miktarı çok fazlaysa, mikroorganizmaların oksijen tüketimi o kadar artar ki, akarsudaki çözünmüş oksijen miktarı aniden ve ciddi şekilde düşer. Bu durum, sudaki diğer canlılar (balıklar, böcekler vb.) için ölümcül olabilir. Bu olaya "ötrofikasyon" ve "oksijen tükenmesi" denir.
- C) Plastik atıklar: Plastik atıklar, sucul ekosistemlerde fiziksel kirliliğe neden olur. Canlıların boğulmasına, sindirim sistemlerinin tıkanmasına veya yaralanmasına yol açabilirler. Mikroplastikler besin zincirine girebilir. Ancak, plastik atıklar kendileri doğrudan oksijen tüketmezler veya çözünmüş oksijen miktarını aniden düşürmezler.
- D) Termal kirlilik: Termal kirlilik, genellikle sanayi tesislerinden veya enerji santrallerinden deşarj edilen sıcak suyun akarsu veya göl gibi su kütlelerinin sıcaklığını artırmasıyla oluşur. Suyun sıcaklığı arttıkça, gazların (oksijen dahil) sudaki çözünürlüğü azalır. Yani, sıcak su daha az oksijen tutabilir. Ayrıca, yüksek sıcaklıklar sucul canlıların metabolizma hızını artırarak oksijen ihtiyaçlarını da yükseltir. Termal kirlilik çözünmüş oksijen miktarını düşürür, ancak "aniden düşme" ifadesi, genellikle organik atıkların neden olduğu hızlı ve yoğun biyolojik oksijen tüketimi ile daha yakından ilişkilidir. Organik atıklar, oksijeni doğrudan ve hızla tüketen biyolojik süreçleri tetiklerken, termal kirlilik daha çok oksijenin çözünürlüğünü etkiler ve canlıların oksijen ihtiyacını artırır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, bir akarsu ekosisteminde çözünmüş oksijen miktarının aniden ve dramatik bir şekilde düşmesine neden olan en yaygın ve doğrudan kirlilik türü organik atıklardır. Çünkü organik atıkların ayrışması sırasında mikroorganizmalar yoğun bir şekilde oksijen tüketirler.
Cevap B seçeneğidir.
