IUPAC kurallarına göre aşağıdaki bileşiklerden hangisinin adı 3-metil-1-bütin'dir?
A) $CH_3-CH(CH_3)-C \equiv CH$
B) $CH_3-C \equiv C-CH(CH_3)_2$
C) $CH_3-CH_2-C \equiv C-CH_3$
D) $CH_3-C(CH_3)_2-C \equiv CH$
E) $CH_3-CH(CH_3)-CH_2-C \equiv CH$
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, IUPAC kurallarına göre verilen bir bileşiğin adını bulmamız isteniyor. Bileşiğin adı "3-metil-1-bütin". Bu ismi analiz ederek doğru yapıyı bulalım.
- "Bütin" kelimesi, ana zincirde 4 karbon atomu olduğunu ve bir üçlü bağ ($C \equiv C$) içerdiğini gösterir.
- "1-" sayısı, üçlü bağın ana zincirdeki birinci karbon atomundan başladığını belirtir.
- "3-metil" ifadesi ise, ana zincirin üçüncü karbon atomuna bir metil ($CH_3$) grubunun bağlı olduğunu gösterir.
Şimdi, bu bilgilere dayanarak her bir seçeneği tek tek inceleyelim ve IUPAC adlarını belirleyelim:
- A) $CH_3-CH(CH_3)-C \equiv CH$
- Öncelikle, üçlü bağı içeren en uzun karbon zincirini bulalım: $C-C \equiv CH$. Bu zincirde 4 karbon atomu var. Dolayısıyla bu bir "bütin" türevidir.
- Zinciri numaralandıralım. Üçlü bağa en küçük numarayı verecek şekilde sağdan sola doğru numaralandırırız:
$C_4H_3-C_3H(CH_3)-C_2 \equiv C_1H$
- Üçlü bağ $C_1$ ve $C_2$ arasında olduğu için bu bir "1-bütin"dir.
- Metil ($CH_3$) grubu $C_3$ karbonuna bağlıdır.
- Bu durumda bileşiğin adı 3-metil-1-bütin'dir. Bu, soruda verilen isimle tamamen aynıdır.
- B) $CH_3-C \equiv C-CH(CH_3)_2$
- Üçlü bağı içeren en uzun karbon zincirini bulalım. Bu zincir 5 karbonludur ($CH_3-C \equiv C-CH-CH_3$). Dolayısıyla bu bir "pentin" türevidir.
- Zinciri numaralandıralım. Üçlü bağa en küçük numarayı verecek şekilde soldan sağa doğru numaralandırırız:
$C_1H_3-C_2 \equiv C_3-C_4H(CH_3)-C_5H_3$
- Üçlü bağ $C_2$ ve $C_3$ arasında olduğu için bu bir "2-pentin"dir.
- Metil ($CH_3$) grubu $C_4$ karbonuna bağlıdır.
- Bu durumda bileşiğin adı 4-metil-2-pentin'dir.
- C) $CH_3-CH_2-C \equiv C-CH_3$
- Üçlü bağı içeren en uzun karbon zincirini bulalım. Bu zincir 5 karbonludur. Dolayısıyla bu bir "pentin" türevidir.
- Zinciri numaralandıralım. Üçlü bağa en küçük numarayı verecek şekilde sağdan sola doğru numaralandırırız:
$C_5H_3-C_4H_2-C_3 \equiv C_2-C_1H_3$
- Üçlü bağ $C_2$ ve $C_3$ arasında olduğu için bu bir 2-pentin'dir. Herhangi bir yan grup yoktur.
- D) $CH_3-C(CH_3)_2-C \equiv CH$
- Üçlü bağı içeren en uzun karbon zincirini bulalım. Bu zincir 4 karbonludur ($C-C \equiv CH$). Dolayısıyla bu bir "bütin" türevidir.
- Zinciri numaralandıralım. Üçlü bağa en küçük numarayı verecek şekilde sağdan sola doğru numaralandırırız:
$C_4H_3-C_3(CH_3)_2-C_2 \equiv C_1H$
- Üçlü bağ $C_1$ ve $C_2$ arasında olduğu için bu bir "1-bütin"dir.
- İki adet metil ($CH_3$) grubu $C_3$ karbonuna bağlıdır.
- Bu durumda bileşiğin adı 3,3-dimetil-1-bütin'dir.
- E) $CH_3-CH(CH_3)-CH_2-C \equiv CH$
- Üçlü bağı içeren en uzun karbon zincirini bulalım. Bu zincir 5 karbonludur ($CH-CH_2-C \equiv CH$). Dolayısıyla bu bir "pentin" türevidir.
- Zinciri numaralandıralım. Üçlü bağa en küçük numarayı verecek şekilde sağdan sola doğru numaralandırırız:
$C_5H_3-C_4H(CH_3)-C_3H_2-C_2 \equiv C_1H$
- Üçlü bağ $C_1$ ve $C_2$ arasında olduğu için bu bir "1-pentin"dir.
- Metil ($CH_3$) grubu $C_4$ karbonuna bağlıdır.
- Bu durumda bileşiğin adı 4-metil-1-pentin'dir.
Yaptığımız incelemeler sonucunda, A seçeneğindeki bileşiğin adının 3-metil-1-bütin olduğunu açıkça gördük.
Cevap A seçeneğidir.
