Demografik dönüşüm teorisine göre, bir ülkenin ikinci aşamadan üçüncü aşamaya geçişinde gözlemlenen temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hem doğum hem de ölüm oranlarının yüksek olması
B) Ölüm oranlarının hızla düşmesi ancak doğum oranlarının yüksek kalması
C) Doğum oranlarının düşmeye başlaması ve ölüm oranlarının düşük seyretmesi
D) Hem doğum hem de ölüm oranlarının çok düşük seviyelere inmesi
E) Nüfus artış hızının negatif değerlere düşmesi
Demografik dönüşüm teorisi, bir ülkenin zaman içinde doğum ve ölüm oranlarındaki değişimlere bağlı olarak nüfus yapısında meydana gelen dönüşümü açıklayan önemli bir modeldir. Bu teori genellikle beş aşamada incelenir.
- Demografik Dönüşüm Teorisine Genel Bakış: Bu teori, toplumların geleneksel tarım toplumlarından sanayileşmiş ve modern toplumlara geçiş süreçlerinde nüfus dinamiklerinin nasıl değiştiğini gösterir. Temel olarak doğum ve ölüm oranlarındaki değişimler üzerine kuruludur.
- İkinci Aşamanın Özellikleri: İkinci aşamada (Erken Genişleme Aşaması), tıp ve hijyen koşullarındaki iyileşmeler, beslenme imkanlarının artması gibi faktörler sayesinde ölüm oranları hızla düşer. Ancak, toplumsal alışkanlıklar ve kültürel normlar nedeniyle doğum oranları hala yüksek seyreder. Bu durum, nüfus artış hızının en yüksek olduğu dönemdir.
- Üçüncü Aşamaya Geçişin Temel Özelliği: Bir ülke ikinci aşamadan üçüncü aşamaya (Geç Genişleme Aşaması) geçerken, nüfus dinamiklerinde önemli bir değişim yaşanır. Bu geçişin en belirgin özelliği, doğum oranlarının düşmeye başlamasıdır. Ölüm oranları ise zaten ikinci aşamada düşmüş olduğu için bu aşamada düşük seviyelerde seyretmeye devam eder. Doğum oranlarındaki düşüş; kentleşme, kadınların işgücüne katılımı, eğitim seviyesinin artması, aile planlaması yöntemlerinin yaygınlaşması gibi faktörlerle ilişkilidir. Bu aşamada nüfus artış hızı yavaşlamaya başlar.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Hem doğum hem de ölüm oranlarının yüksek olması: Bu, teorinin birinci aşamasına (Yüksek Durağan Aşama) aittir.
- B) Ölüm oranlarının hızla düşmesi ancak doğum oranlarının yüksek kalması: Bu, teorinin ikinci aşamasının (Erken Genişleme Aşaması) temel özelliğidir.
- C) Doğum oranlarının düşmeye başlaması ve ölüm oranlarının düşük seyretmesi: Bu ifade, ikinci aşamadan üçüncü aşamaya geçişin ve üçüncü aşamanın başlangıcının tam tanımıdır. Doğum oranları düşmeye başlar, ölüm oranları ise düşük kalır.
- D) Hem doğum hem de ölüm oranlarının çok düşük seviyelere inmesi: Bu, teorinin dördüncü aşamasına (Düşük Durağan Aşama) aittir.
- E) Nüfus artış hızının negatif değerlere düşmesi: Bu, teorinin beşinci aşamasına (Gerileme Aşaması) aittir.
Bu bilgiler ışığında, bir ülkenin ikinci aşamadan üçüncü aşamaya geçişinde gözlemlenen temel özellik, doğum oranlarının düşmeye başlaması ve ölüm oranlarının düşük seyretmesidir.
Cevap C seçeneğidir.
