10. sınıf coğrafya 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo Test 2

Gelişmekte olan ülkelerde, ekonomik sektörlerin yapısı genellikle hem birincil hem de ikincil sektörlerin önemli bir paya sahip olduğu, ancak üçüncül sektörün gelişmiş ülkelere göre daha az baskın olduğu bir görünüm sergiler.
Aşağıdaki durumlardan hangisi, gelişmekte olan bir ülkenin ekonomik yapısını en iyi yansıtır?

A) Tarım ve hayvancılığın GSYİH'daki payı düşüktür, hizmet sektöründe çalışan nüfus oranı çok yüksektir.

B) Sanayi üretiminin GSYİH'daki payı çok düşüktür, tarım sektöründe çalışan nüfus oranı $70$% üzerindedir.

C) Sanayi ve tarım sektörlerinin GSYİH'daki payları birbirine yakındır, hizmet sektöründe çalışan nüfus oranı orta düzeydedir.

D) Sanayi ürünleri ihracatı, ham madde ihracatından çok daha fazladır ve kişi başına düşen milli gelir oldukça yüksektir.

E) Birincil sektörün GSYİH'daki payı $5$% altında, üçüncül sektörün payı ise $70$% üzerindedir.

Gelişmekte olan ülkelerin ekonomik yapısını anlamak için, sektörlerin GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) içindeki paylarına ve istihdam oranlarına bakmak önemlidir. Soru metninde belirtildiği gibi, gelişmekte olan ülkelerde birincil (tarım, hayvancılık, madencilik) ve ikincil (sanayi, imalat) sektörler önemli bir paya sahipken, üçüncül (hizmet) sektör gelişmiş ülkelere göre daha az baskındır. Bu bilgiyi göz önünde bulundurarak seçenekleri inceleyelim:

• A) Tarım ve hayvancılığın GSYİH'daki payı düşüktür, hizmet sektöründe çalışan nüfus oranı çok yüksektir.

  Bu durum, genellikle gelişmiş ülkelerin ekonomik yapısını yansıtır. Gelişmiş ülkelerde tarımın GSYİH'daki payı çok düşüktür ve ekonominin büyük bir kısmı hizmet sektörüne dayanır. Bu, gelişmekte olan ülkelerin tanımına uymaz.

• B) Sanayi üretiminin GSYİH'daki payı çok düşüktür, tarım sektöründe çalışan nüfus oranı $70$% üzerindedir.

  Bu durum, sanayileşmenin henüz başlamadığı veya çok sınırlı olduğu, ekonominin büyük ölçüde tarıma dayandığı, en az gelişmiş ülkelerin veya çok erken aşamadaki gelişmekte olan ülkelerin özelliğidir. Soru metni, hem birincil hem de ikincil sektörlerin "önemli bir paya sahip olduğu" bir durumu işaret etmektedir, bu da sanayinin "çok düşük" olmasından daha ileridir.

• C) Sanayi ve tarım sektörlerinin GSYİH'daki payları birbirine yakındır, hizmet sektöründe çalışan nüfus oranı orta düzeydedir.

  Bu seçenek, gelişmekte olan bir ülkenin ekonomik yapısını en iyi şekilde yansıtır. Tarım sektörü hala önemli bir paya sahipken, sanayi sektörü de gelişmeye başlamış ve GSYİH'daki payı tarıma yaklaşmıştır. Hizmet sektörü ise gelişmiş ülkelerdeki kadar baskın olmasa da, ekonomide orta düzeyde bir yer edinmiştir. Bu durum, bir ülkenin tarım ağırlıklı ekonomiden sanayileşmeye geçiş sürecini ve hizmet sektörünün de yavaş yavaş büyüdüğünü gösterir.

• D) Sanayi ürünleri ihracatı, ham madde ihracatından çok daha fazladır ve kişi başına düşen milli gelir oldukça yüksektir.

  Bu durum, sanayileşmesini tamamlamış, katma değeri yüksek ürünler üreten ve ihraç eden, kişi başına düşen milli geliri yüksek olan gelişmiş veya yeni sanayileşmiş ülkelerin özelliğidir. Gelişmekte olan ülkelerde genellikle ham madde ihracatı hala önemli bir yer tutar ve milli gelir daha düşüktür.

• E) Birincil sektörün GSYİH'daki payı $5$% altında, üçüncül sektörün payı ise $70$% üzerindedir.

  Bu durum, birincil sektörün ekonomideki payının çok azaldığı ve hizmet sektörünün ekonomiye tamamen hakim olduğu, tipik bir gelişmiş ülke ekonomisinin göstergesidir. Bu, gelişmekte olan ülkelerin tanımına kesinlikle uymaz.

Yukarıdaki analizler ışığında, C seçeneği gelişmekte olan bir ülkenin ekonomik yapısını en doğru şekilde tanımlamaktadır.

Cevap C seçeneğidir.