9. sınıf tarih 2. dönem 1. yazılı 2. senaryo meb Test 1

Konargöçer yaşam tarzı, Türk sanat ve mimarisi üzerinde de belirleyici bir etkiye sahip olmuştur. Sürekli yer değiştiren bir toplumun, yerleşik hayattaki gibi anıtsal ve sabit yapılar inşa etmesi beklenemezdi.
Bu durum, Türklerde sanat ve mimarinin aşağıdaki özelliklerinden hangisini kazanmasına yol açmıştır?

A) Dev boyutlu taş tapınaklar ve heykellerin yaygınlaşması.

B) Taşınabilir sanat eserleri ve çadır mimarisinin ön plana çıkması.

C) Mozaik ve fresk gibi duvar süslemelerinin gelişmesi.

D) Betonarme yapı tekniklerinin kullanılması.

E) Deniz kenarlarında büyük liman şehirlerinin kurulması.

Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için konargöçer yaşam tarzının temel özelliklerini ve bunun sanat ve mimari üzerindeki doğal etkilerini düşünmemiz gerekiyor.

• Konargöçer Yaşam Tarzının Anlamı: Konargöçer bir toplum, belirli bir yerde kalıcı olarak yerleşmez, mevsimlere veya ihtiyaçlara göre sürekli yer değiştirir. Bu durum, beraberinde taşıyabilecekleri eşyaların ve barınakların hafif, pratik ve kolayca sökülüp takılabilir olmasını gerektirir.
• Anıtsal Yapıların İmkansızlığı: Soru metninde de belirtildiği gibi, sürekli yer değiştiren bir toplumun, yerleşik hayattaki gibi devasa, sabit ve anıtsal yapılar (taş tapınaklar, büyük heykeller, kalıcı binalar) inşa etmesi mantıklı değildir. Çünkü bu yapılar taşınamaz ve her yer değiştirmede yeniden inşa edilemez.
• Seçenekleri Değerlendirelim:
• A) Dev boyutlu taş tapınaklar ve heykellerin yaygınlaşması: Bu seçenek, konargöçer yaşam tarzının tam tersidir. Taş tapınaklar ve heykeller ağır, sabit ve taşınamaz yapılardır. Sürekli yer değiştiren bir toplum için bu tür yapılar inşa etmek mümkün değildir. Dolayısıyla bu, doğru olamaz.
• B) Taşınabilir sanat eserleri ve çadır mimarisinin ön plana çıkması: Konargöçer yaşamın en temel gerekliliklerinden biri taşınabilirliktir. Bu nedenle, kolayca taşınabilen halılar, kilimler, keçe işlemeler, metal eşyalar gibi sanat eserleri ile kolayca kurulup sökülebilen çadırlar (yurtlar) gibi mimari yapılar ön plana çıkmıştır. Bu seçenek, konargöçer yaşam tarzının doğasına tamamen uygundur.
• C) Mozaik ve fresk gibi duvar süslemelerinin gelişmesi: Mozaikler ve freskler, genellikle kalıcı binaların duvarlarını süslemek için kullanılan sabit sanat formlarıdır. Konargöçer bir toplumun sürekli yer değiştiren çadırlarında bu tür süslemeleri kullanması pratik değildir.
• D) Betonarme yapı tekniklerinin kullanılması: Betonarme, modern bir yapı tekniğidir ve kalıcı, sabit binalar inşa etmek için kullanılır. Konargöçer Türk toplumlarının erken dönemlerinde böyle bir teknolojiye sahip olmaları ve bunu kullanmaları mümkün değildir.
• E) Deniz kenarlarında büyük liman şehirlerinin kurulması: Liman şehirleri, yerleşik ve genellikle deniz ticaretiyle uğraşan toplumların özelliğidir. Konargöçer yaşam tarzı, genellikle karasal bölgelerde ve göçebe hayvancılıkla ilişkilidir. Bu seçenek de konargöçer yaşam tarzıyla çelişir.
• Sonuç: Konargöçer yaşam tarzının getirdiği hareketlilik, sanat ve mimaride taşınabilirliği ve pratikliği zorunlu kılmıştır. Bu da taşınabilir sanat eserlerinin ve çadır mimarisinin gelişmesine yol açmıştır.

Cevap B seçeneğidir.