Atatürk Dönemi Türk dış politikası, "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesi temelinde şekillenmiştir. Bu dönemde, Türkiye Cumhuriyeti ulusal çıkarlarını korurken, bölgesel ve uluslararası barışa katkıda bulunmayı hedeflemiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye’nin 1923-1938 yılları arasındaki dış politikasında karşılaştığı sorunlardan biri değildir?
A) Musul Sorunu
B) Boğazlar Sorunu
C) Hatay Sorunu
D) Irak Sınırı Sorunu
E) Kıbrıs Sorunu
Sevgili öğrenciler, bu soru, Atatürk Dönemi Türk dış politikasının temel ilkelerini ve bu dönemde karşılaşılan önemli sorunları anlamamızı istiyor. "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesiyle hareket eden Türkiye Cumhuriyeti, ulusal çıkarlarını korurken barışçıl yollarla sorunlarını çözmeye çalışmıştır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Musul Sorunu: Lozan Barış Antlaşması'ndan sonra Türkiye ile İngiltere (Irak adına) arasında Musul'un statüsü konusunda yaşanan önemli bir sorundur. Bu sorun, 1926 yılında Ankara Antlaşması ile çözüme kavuşturulmuştur. Dolayısıyla, 1923-1938 yılları arasına denk gelmektedir.
- B) Boğazlar Sorunu: Lozan Antlaşması ile Boğazlar'ın yönetimi uluslararası bir komisyona bırakılmış ve Türkiye'nin egemenliği kısıtlanmıştı. Türkiye, bu durumdan rahatsızlık duyarak Boğazlar üzerindeki tam egemenliğini yeniden kazanmak istemiştir. Bu çabalar sonucunda 1936 yılında Montrö Boğazlar Sözleşmesi imzalanmış ve Boğazlar üzerindeki tam egemenlik Türkiye'ye geri verilmiştir. Bu da 1923-1938 yılları arasına denk gelmektedir.
- C) Hatay Sorunu: Fransa'nın Suriye üzerindeki manda yönetiminin sona ermesiyle Hatay'ın statüsü belirsiz hale gelmiş ve Türkiye, Hatay'ın anavatana katılması için diplomatik mücadele başlatmıştır. Bu sorun, Atatürk'ün vefatından sonra 1939 yılında Hatay'ın Türkiye'ye katılmasıyla çözülmüştür; ancak sorunun ortaya çıkışı ve diplomatik süreçleri 1936 yılından itibaren yoğunlaşarak 1923-1938 dönemi içine girmektedir.
- D) Irak Sınırı Sorunu: Bu sorun, aslında Musul Sorunu ile doğrudan ilişkilidir. Musul'un statüsü belirlenirken aynı zamanda Türkiye ile Irak arasındaki sınırın da çizilmesi gerekiyordu. 1926 Ankara Antlaşması ile Musul sorunu çözülürken, aynı zamanda Türkiye-Irak sınırı da kesinleşmiştir. Bu da 1923-1938 yılları arasına denk gelmektedir.
- E) Kıbrıs Sorunu: Kıbrıs, 1914'te İngiltere tarafından ilhak edilmiş ve Lozan Antlaşması ile Türkiye bu durumu tanımıştır. Ancak, Kıbrıs sorunu, Türkiye Cumhuriyeti'nin dış politikasında önemli bir gündem maddesi olarak 1950'li yıllardan sonra, özellikle adadaki Türk ve Rum toplulukları arasındaki gerilimlerin artması ve adanın bağımsızlık süreciyle birlikte ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla, 1923-1938 yılları arasında Türkiye'nin dış politikasında karşılaştığı temel sorunlardan biri değildir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, 1923-1938 yılları arasındaki Türk dış politikasında karşılaşılan sorunlar arasında Kıbrıs Sorunu yer almamaktadır.
Cevap E seçeneğidir.
