11. sınıf felsefe 2. dönem 1. yazılı 3. senaryo Test 1

18. yüzyıl, "Aydınlanma Çağı" olarak da bilinir ve insan aklının rehberliğinde geleneksel otoritelere karşı eleştirel bir duruş sergilenen bir dönemdir. Bu dönemde filozoflar, bireysel özgürlük, eşitlik ve insan hakları gibi kavramları ön plana çıkarmışlardır. Toplumsal yapılar, siyasal sistemler ve dinî inançlar, aklın süzgecinden geçirilerek sorgulanmıştır.

Bu dönemde oluşan düşünce ortamıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Dogmatik inançların sorgulanamazlığı ilkesi benimsenmiştir.

B) Bilimsel bilginin yerine mistik ve sezgisel bilgiye öncelik verilmiştir.

C) Akıl ve eleştirel düşünce, toplumsal ve siyasal değişimin motor gücü olmuştur.

D) Orta Çağ'daki teosentrik dünya görüşüne geri dönüş yaşanmıştır.

E) Sanat ve edebiyat alanında realizm akımı tamamen sona ermiştir.

Merhaba sevgili öğrenciler,

Bu soru, 18. yüzyılın önemli bir dönemi olan "Aydınlanma Çağı"nın temel özelliklerini anlamamızı istiyor. Soruda verilen metin, bu dönemin ruhunu çok güzel özetliyor: insan aklının ön planda olduğu, geleneksel otoritelere eleştirel yaklaşılan, bireysel özgürlük, eşitlik ve insan hakları gibi kavramların vurgulandığı, toplumsal ve dini yapıların akıl süzgecinden geçirildiği bir dönem.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Dogmatik inançların sorgulanamazlığı ilkesi benimsenmiştir.

  Metinde açıkça belirtildiği gibi, "geleneksel otoritelere karşı eleştirel bir duruş sergilenen" ve "dinî inançlar, aklın süzgecinden geçirilerek sorgulanmıştır" deniliyor. Dogmatik inançlar, sorgulanmadan kabul edilen inançlardır. Aydınlanma Çağı'nda ise tam tersine, her şeyin akıl yoluyla sorgulanması esastır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.

• B) Bilimsel bilginin yerine mistik ve sezgisel bilgiye öncelik verilmiştir.

  Aydınlanma Çağı, "insan aklının rehberliğinde" ilerleyen bir dönemdir. Akıl ve rasyonel düşünce, bilimsel bilginin temelini oluşturur. Mistik ve sezgisel bilgiler ise genellikle akıl ve gözlemden ziyade duygu ve inanca dayanır. Aydınlanma, bu tür bilgilere değil, akla ve bilime öncelik vermiştir. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.

• C) Akıl ve eleştirel düşünce, toplumsal ve siyasal değişimin motor gücü olmuştur.

  Metinde, "insan aklının rehberliğinde geleneksel otoritelere karşı eleştirel bir duruş sergilenen" bir dönem olduğu ve "Toplumsal yapılar, siyasal sistemler ve dinî inançlar, aklın süzgecinden geçirilerek sorgulanmıştır" ifadeleri yer alıyor. Ayrıca "bireysel özgürlük, eşitlik ve insan hakları" gibi kavramların ön plana çıkarılması, mevcut toplumsal ve siyasal düzenin eleştirilmesine ve değiştirilmesine yol açmıştır. Bu durum, akıl ve eleştirel düşüncenin değişimin temel itici gücü olduğunu gösterir. Bu nedenle C seçeneği doğrudur.

• D) Orta Çağ'daki teosentrik dünya görüşüne geri dönüş yaşanmıştır.

  Orta Çağ'da teosentrik (Tanrı merkezli) bir dünya görüşü hakimdi. Aydınlanma Çağı ise, dini inançları bile aklın süzgecinden geçirerek sorgulamış, insan aklını ve bireyi merkeze almıştır. Bu, Orta Çağ'ın teosentrik görüşünden uzaklaşma anlamına gelir, geri dönüş değil. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.

• E) Sanat ve edebiyat alanında realizm akımı tamamen sona ermiştir.

  Aydınlanma Çağı'nda sanat ve edebiyatta Neoklasisizm ve Romantizm gibi akımlar etkili olmuştur. Realizm akımı ise daha çok 19. yüzyılın ortalarında ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla, Aydınlanma Çağı'nda realizmin tamamen sona ermesi gibi bir durum söz konusu değildir. Ayrıca, sorunun ana odağı felsefi ve toplumsal düşünce üzerinedir. Bu nedenle E seçeneği yanlıştır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Aydınlanma Çağı'nın temel özelliklerini en doğru şekilde yansıtan seçenek C'dir.

Cevap C seçeneğidir.