10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2. Dönem 1. Yazılı Ülke Geneli Ortak Sınav Test Çöz Çözümlü Sorular Test 1

"Küresel ısınma, buzulların erimesine neden olmakta, bu da deniz seviyesinin yükselmesine yol açmaktadır. Deniz seviyesinin yükselmesi ise kıyı bölgelerinde yaşayan milyonlarca insanın yaşam alanını tehdit etmektedir. Eğer gerekli önlemler alınmazsa, iklim göçleri ve doğal afetlerde artış kaçınılmaz olacaktır."
Bu metinde açıkça ifade edilen neden-sonuç ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Kıyı bölgelerinde yaşam alanlarının tehdit altında olması, iklim göçlerini tetikler.

B) Buzulların erimesi, küresel ısınmanın bir sonucudur.

C) Deniz seviyesinin yükselmesi, kıyı bölgelerinde yaşam alanlarını tehdit eder.

D) Gerekli önlemlerin alınmaması, doğal afetleri önler.

E) İklim göçleri, deniz seviyesinin yükselmesine yol açar.

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, verilen metindeki neden-sonuç ilişkilerini dikkatlice incelememiz ve metinde açıkça ifade edilen ilişkiyi bulmamız isteniyor. Hadi adım adım ilerleyelim:

• Öncelikle verilen metni dikkatlice okuyalım ve içindeki neden-sonuç zincirlerini belirleyelim:
  • "Küresel ısınma, buzulların erimesine neden olmakta..." (Neden: Küresel ısınma, Sonuç: Buzulların erimesi)
  • "...bu da deniz seviyesinin yükselmesine yol açmaktadır." (Neden: Buzulların erimesi, Sonuç: Deniz seviyesinin yükselmesi)
  • "Deniz seviyesinin yükselmesi ise kıyı bölgelerinde yaşayan milyonlarca insanın yaşam alanını tehdit etmektedir." (Neden: Deniz seviyesinin yükselmesi, Sonuç: Kıyı bölgelerinde yaşam alanlarının tehdit altında olması)
  • "Eğer gerekli önlemler alınmazsa, iklim göçleri ve doğal afetlerde artış kaçınılmaz olacaktır." (Neden: Gerekli önlemlerin alınmaması, Sonuç: İklim göçleri ve doğal afetlerde artış)
• Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve metinde açıkça ifade edilip edilmediğine bakalım:
• A) Kıyı bölgelerinde yaşam alanlarının tehdit altında olması, iklim göçlerini tetikler.
  • Metin, deniz seviyesinin yükselmesinin yaşam alanlarını tehdit ettiğini ve eğer önlem alınmazsa iklim göçlerinin artacağını belirtiyor. Bu seçenek, yaşam alanlarının tehdit altında olmasının doğrudan iklim göçlerini tetiklediğini açıkça ifade etmiyor, daha çok bir koşula bağlı bir sonuçtan bahsediyor.
• B) Buzulların erimesi, küresel ısınmanın bir sonucudur.
  • Metin "Küresel ısınma, buzulların erimesine neden olmakta..." diyor. Yani küresel ısınma neden, buzulların erimesi sonuçtur. Seçenek doğru bir ifade olsa da, metinde bu neden-sonuç ilişkisi "Küresel ısınma, buzulların erimesine neden olmakta" şeklinde, yani neden önce, sonuç sonra gelecek şekilde ifade edilmiştir. Soru, metinde açıkça ifade edilen şekliyle soruyor.
• C) Deniz seviyesinin yükselmesi, kıyı bölgelerinde yaşam alanlarını tehdit eder.
  • Metinde tam olarak şöyle geçiyor: "Deniz seviyesinin yükselmesi ise kıyı bölgelerinde yaşayan milyonlarca insanın yaşam alanını tehdit etmektedir." Bu ifade, seçenek C ile birebir aynıdır ve metinde açıkça belirtilmiştir. Deniz seviyesinin yükselmesi neden, yaşam alanlarının tehdit altında olması sonuçtur.
• D) Gerekli önlemlerin alınmaması, doğal afetleri önler.
  • Metinde "Eğer gerekli önlemler alınmazsa, iklim göçleri ve doğal afetlerde artış kaçınılmaz olacaktır." deniyor. Bu seçenek, metinde belirtilenin tam tersini iddia ediyor. Önlemlerin alınmaması doğal afetleri önlemez, aksine artırır.
• E) İklim göçleri, deniz seviyesinin yükselmesine yol açar.
  • Metin, deniz seviyesinin yükselmesinin yaşam alanlarını tehdit ettiğini ve bunun sonucunda (önlem alınmazsa) iklim göçlerinin artacağını belirtiyor. Yani deniz seviyesinin yükselmesi neden, iklim göçleri sonuçtur. Bu seçenek ise neden-sonuç ilişkisini tersine çevirmiştir.
• Bu durumda, metinde açıkça ve doğrudan ifade edilen neden-sonuç ilişkisi C seçeneğinde verilmiştir.

Cevap C seçeneğidir.