10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2. Dönem 1. Yazılı Ülke Geneli Ortak Sınav Test Çöz Çözümlü Sorular Test 1

Aşağıdaki cümlelerden hangisi, metindeki öznel ve nesnel ifadeleri ayırt etme becerisini ölçen bir soruya örnek olamaz?

A) "Yazarın bu eseri, Türk edebiyatının en önemli romanlarından biridir." cümlesindeki ifadenin özelliği nedir?

B) "Güneş Sistemi'nde sekiz gezegen bulunmaktadır." cümlesindeki ifadenin doğruluğu kanıtlanabilir mi?

C) "Bu şiirdeki 'yalnızlık' teması, okuyucuyu derinden etkilemektedir." cümlesi öznel bir yargı mıdır?

D) "İstanbul'un fethi $1453$ yılında gerçekleşmiştir." cümlesi nesnel bir bilgi midir?

E) "Metindeki ana karakterin ruhsal durumu, okuyucunun empati kurmasını sağlamaktadır." cümlesinde hangi ifade nesneldir?

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, öznel ve nesnel ifadeleri ayırt etme becerisini ölçen bir soruya örnek olamayacak seçeneği bulmamız isteniyor. Öncelikle öznel ve nesnel ifadelerin ne anlama geldiğini hatırlayalım:

• Nesnel İfade: Kişisel görüş, duygu veya yorum içermeyen, doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanabilir, herkes tarafından aynı şekilde kabul edilen ifadelerdir. Bilimsel gerçekler, tarihsel olaylar gibi bilgiler nesneldir.
• Öznel İfade: Kişisel görüş, duygu, beğeni veya yorum içeren, kişiden kişiye değişebilen, doğruluğu veya yanlışlığı kanıtlanamayan ifadelerdir. "Güzel", "çirkin", "önemli", "etkileyici" gibi kelimeler genellikle öznel yargıları ifade eder.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) "Yazarın bu eseri, Türk edebiyatının en önemli romanlarından biridir." cümlesindeki ifadenin özelliği nedir?

  Buradaki "en önemli" ifadesi kişisel bir değerlendirme, bir yargıdır ve kişiden kişiye değişebilir. Bu nedenle öznel bir ifadedir. Soru, bu ifadenin özelliğini (öznel mi, nesnel mi olduğunu) sorgulayarak öznel-nesnel ayrımı yapma becerisini ölçer. Bu bir örnektir.

• B) "Güneş Sistemi'nde sekiz gezegen bulunmaktadır." cümlesindeki ifadenin doğruluğu kanıtlanabilir mi?

  Bu ifade, bilimsel bir gerçektir ve doğruluğu gözlemlerle, araştırmalarla kanıtlanabilir. Yani nesnel bir bilgidir. Ancak soru, ifadenin öznel mi yoksa nesnel mi olduğunu sormuyor; doğrudan doğruluğunun kanıtlanıp kanıtlanamayacağını soruyor. Bu, ifadenin nesnel olup olmadığını bilmeyi gerektirse de, asıl ölçtüğü beceri ifadenin öznel/nesnel ayrımı değil, bilginin doğrulanabilirliği ve gerçeklik değeridir. Dolayısıyla, öznel ve nesnel ifadeleri ayırt etme becerisini doğrudan ölçen bir soruya örnek olamaz.

• C) "Bu şiirdeki 'yalnızlık' teması, okuyucuyu derinden etkilemektedir." cümlesi öznel bir yargı mıdır?

  "Derinden etkilemektedir" ifadesi, okuyucunun kişisel deneyimi ve duygusal tepkisidir. Bu, kişiden kişiye değişebilir. Soru, bu ifadenin doğrudan "öznel bir yargı" olup olmadığını sorarak öznel-nesnel ayrımı yapma becerisini ölçer. Bu bir örnektir.

• D) "İstanbul'un fethi $1453$ yılında gerçekleşmiştir." cümlesi nesnel bir bilgi midir?

  İstanbul'un fethi tarihi, tarihsel bir gerçektir ve herkes tarafından kabul edilir. Bu, nesnel bir bilgidir. Soru, bu ifadenin doğrudan "nesnel bir bilgi" olup olmadığını sorarak öznel-nesnel ayrımı yapma becerisini ölçer. Bu bir örnektir.

• E) "Metindeki ana karakterin ruhsal durumu, okuyucunun empati kurmasını sağlamaktadır." cümlesinde hangi ifade nesneldir?

  "Okuyucunun empati kurmasını sağlamaktadır" ifadesi, okuyucunun kişisel tepkisi ve yorumu olduğu için özneldir. Soru, bu cümlede nesnel bir ifade olup olmadığını sorgulayarak öğrencinin cümledeki öznel ve nesnel unsurları ayıklama becerisini ölçer. Bu bir örnektir.

Görüldüğü gibi A, C, D ve E seçeneklerindeki sorular doğrudan veya dolaylı olarak bir ifadenin öznel mi yoksa nesnel mi olduğunu belirleme becerisini ölçerken, B seçeneğindeki soru ifadenin doğruluğunun kanıtlanabilirliğini sorgulamaktadır. Bu, farklı bir beceriyi ölçer.

Cevap B seçeneğidir.