"Sabahın ilk ışıklarıyla uyanan Ayşe, pencereden dışarı baktı. Kuşlar cıvıl cıvıl ötüyor, ağaçlar hafif rüzgârla sallanıyordu. Ayşe, bahçedeki çiçekleri sulamak için aceleyle aşağı indi. Tam o sırada komşusu Fatma Teyze'nin bahçesinden gelen kedi sesiyle irkildi. Kedi, ağacın tepesinde mahsur kalmıştı. Ayşe, hemen bir merdiven bulup kediyi kurtarmaya karar verdi."
Yukarıdaki metinde Ayşe'nin kediyi kurtarma isteği hangi hikâye unsuruna örnek oluşturur?
A) Olay
B) Yer
C) Zaman
D) Kişi
Sevgili öğrenciler, bu soruda bir hikâye metninden yola çıkarak Ayşe'nin kediyi kurtarma isteğinin hangi hikâye unsuruna örnek olduğunu bulmamız isteniyor. Haydi, hikâye unsurlarını hatırlayarak ve metni dikkatlice inceleyerek doğru cevabı bulalım:
Hikâye unsurları, bir olayın veya durumun anlatıldığı metinlerdeki temel yapı taşlarıdır. Bunlar genellikle Olay, Yer, Zaman ve Kişi olarak sıralanır.
- Olay (Konu): Hikâyede yaşanan durumlar, karakterlerin başından geçenler, eylemler ve bu eylemlerin sonuçlarıdır. Hikâyenin "ne oldu?" sorusuna cevap verir.
- Yer (Mekân): Hikâyenin geçtiği ortam veya mekândır. "Nerede?" sorusuna cevap verir.
- Zaman: Hikâyenin geçtiği an veya dönemdir. "Ne zaman?" sorusuna cevap verir.
- Kişi (Karakter): Hikâyede yer alan canlı veya cansız varlıklardır. "Kim?" sorusuna cevap verir.
Şimdi metni ve Ayşe'nin durumunu inceleyelim:
- Metinde Ayşe'nin sabah uyandığı, bahçedeki çiçekleri sulamak için aşağı indiği ve komşusunun bahçesindeki kedinin ağaçta mahsur kaldığını gördüğü anlatılıyor.
- Ayşe'nin "hemen bir merdiven bulup kediyi kurtarmaya karar vermesi" ve bu isteği, hikâyenin akışını sağlayan, karakterin bir durum karşısında gösterdiği tepki ve eyleme geçme arzusudur. Bu durum, hikâyede yaşanan bir gelişmeyi, bir eylemi ve bir amacı ifade eder.
Seçenekleri değerlendirelim:
- A) Olay: Ayşe'nin kediyi kurtarma isteği, hikâyenin gidişatını belirleyen, karakterin yaptığı bir eylem planıdır. Bu, hikâyenin "ne oldu?" sorusuna verilen cevabın önemli bir parçasıdır ve bir olayın başlangıcıdır. Bu nedenle Ayşe'nin kediyi kurtarma isteği bir "olay" unsuruna örnek oluşturur.
- B) Yer: Hikâyenin geçtiği yer "pencere önü", "bahçe" veya "Fatma Teyze'nin bahçesi"dir. Ayşe'nin isteği bir yer değildir.
- C) Zaman: Hikâyenin geçtiği zaman "sabahın ilk ışıkları"dır. Ayşe'nin isteği bir zaman değildir.
- D) Kişi: Hikâyedeki kişiler "Ayşe", "Fatma Teyze" ve "kedi"dir. Ayşe'nin isteği bir kişi değildir.
Bu durumda, Ayşe'nin kediyi kurtarma isteği, hikâyenin akışını sağlayan ve bir eyleme dönüşen bir durum olduğu için "Olay" unsuruna örnek teşkil eder.
Cevap A seçeneğidir.
