"Gökyüzü bu gece adeta inci bir kolye gibi parlıyordu. Ay, gümüş bir tepsi gibi asılı duruyordu ve yıldızlar, pırlanta taneleri gibi etrafa ışık saçıyordu."
Bu metinde aşağıdaki söz sanatlarından hangisi kullanılmamıştır?
A) Benzetme
B) Abartma
C) Kişileştirme
D) Teşbih (Benzetme)
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen metinde hangi söz sanatının kullanılmadığını bulmamız isteniyor. Söz sanatlarını tek tek inceleyerek metindeki varlıklarını kontrol edelim.
- Benzetme (Teşbih): İki farklı varlık veya kavram arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Genellikle "gibi, sanki, adeta" gibi edatlar kullanılır.
- Metinde: "Gökyüzü bu gece adeta inci bir kolye gibi parlıyordu." (Gökyüzü, inci bir kolyeye benzetilmiş.)
- Metinde: "Ay, gümüş bir tepsi gibi asılı duruyordu." (Ay, gümüş bir tepsiye benzetilmiş.)
- Metinde: "Yıldızlar, pırlanta taneleri gibi etrafa ışık saçıyordu." (Yıldızlar, pırlanta tanelerine benzetilmiş.)
- Gördüğümüz gibi, metinde bolca benzetme (teşbih) sanatı kullanılmıştır. Bu durumda A ve D seçenekleri metinde kullanılan sanatlardır.
- Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana ait özellikler veya davranışlar yükleme sanatıdır. Örneğin, "rüzgar fısıldıyordu", "çiçekler dans ediyordu" gibi ifadeler kişileştirmedir.
- Metinde: Gökyüzü sadece "parlıyordu", ay "asılı duruyordu", yıldızlar ise "ışık saçıyordu". Bu eylemlerin hiçbiri insana özgü bir davranış veya özellik değildir. Gökyüzü gülmemiş, ay ağlamamış, yıldızlar konuşmamıştır.
- Bu nedenle, metinde kişileştirme sanatı kullanılmamıştır.
- Abartma (Mübalağa): Bir durumu veya olayı olduğundan çok daha büyük, çok daha küçük, çok daha az veya çok daha fazla göstererek anlatma sanatıdır. Amacı, anlatımı etkili kılmaktır.
- Metindeki ifadeler ("inci bir kolye gibi parlıyordu", "gümüş bir tepsi gibi", "pırlanta taneleri gibi") gökyüzünün ve gök cisimlerinin güzelliğini ve parlaklığını vurgulamak için yapılmış benzetmelerdir. Bu benzetmeler, durumu imkansız veya aşırı derecede abartılı bir seviyeye taşımamaktadır. Gökyüzü gerçekten de çok parlak ve güzel görünebilir. Dolayısıyla, metinde belirgin bir abartma sanatı bulunmamaktadır. Ancak soru "kullanılmamıştır" dediği için, kişileştirme kesinlikle kullanılmadığı için daha net bir cevaptır.
Sonuç olarak, metinde benzetme (teşbih) sanatı açıkça kullanılmışken, kişileştirme sanatı kesinlikle kullanılmamıştır. Abartma sanatı da belirgin bir şekilde yer almamaktadır, ancak kişileştirmenin yokluğu çok daha kesindir.
Cevap C seçeneğidir.
