🎓 6. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 6. senaryo Test 2 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu "6. sınıf türkçe 2. dönem 2. yazılı 6. senaryo Test 2" sınavında karşınıza çıkabilecek ana konuları kolayca anlamanız için hazırlandı. Sınavınızda özellikle fiilimsiler, anlatım bozuklukları, yazım ve noktalama kuralları ile söz sanatları gibi konulara dikkat etmeniz gerekiyor.
📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan ama fiil özelliklerini kaybetmeyen kelimelerdir. Cümlede yüklem olmazlar!
- İsim-Fiiller (Ad Eylem): Fiillere "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur ve cümlede isim gibi kullanılır.
- Örnek: "Kitap okumak çok keyifli." (mak)
- Örnek: "Onun gülüşü içimi ısıttı." (ış)
- Örnek: "Bu konuşma herkesi etkiledi." (ma)
- ⚠️ Dikkat: Bazı isim-fiiller zamanla kalıcı isim olabilir. (Dondurma, Çakmak, Yemek). Bu kelimeler artık fiilimsi değildir.
- Sıfat-Fiiller (Ortaç): Fiillere "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri (Anası mezar dikecekmiş) gelerek oluşur ve cümlede sıfat gibi bir ismi niteler.
- Örnek: "Koşan çocuk düştü." (an)
- Örnek: "Gelecek günleri merak ediyorum." (ecek)
- Örnek: "Kırılmış tabakları topladı." (mış)
- 💡 İpucu: Sıfat-fiillerden sonra gelen isim düşerse, sıfat-fiil adlaşmış sıfat-fiil olur. (Örnek: "Gelenler oturdu." - Gelen insanlar)
- Zarf-Fiiller (Bağ-Fiil): Fiillere "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e, -a...a, -casına" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede durum veya zaman bildirir.
- Örnek: "Gülerek yanıma geldi." (durum)
- Örnek: "Ders çalışırken uyuyakalmış." (zaman)
- Örnek: "Oturup dinlenince kendine geldi." (zaman)
📌 Anlatım Bozuklukları
Cümlelerin açık, anlaşılır ve doğru olması için anlatım bozukluklarından kaçınmalıyız. Anlatım bozuklukları genellikle anlamsal (anlama dayalı) ve yapısal (dil bilgisine dayalı) olmak üzere ikiye ayrılır. 6. sınıfta daha çok anlamsal bozukluklar üzerinde durulur.
- Gereksiz Sözcük Kullanımı: Cümlede aynı anlama gelen iki sözcüğün veya bir sözcüğün anlamını zaten içeren başka bir sözcüğün kullanılmasıdır.
- Yanlış: "Hemen derhal buraya gel." (Hemen ve derhal aynı anlamda)
- Doğru: "Hemen buraya gel."
- Anlamca Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanılması: Cümlede birbiriyle zıt veya kesinlik/olasılık bildiren sözcüklerin aynı anda kullanılmasıdır.
- Yanlış: "Elbette bu soruyu çözebilir, belki de çözemez." (Elbette ve belki çelişiyor)
- Doğru: "Elbette bu soruyu çözebilir."
- Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması: Bir sözcüğün cümlede kastedilen anlam dışında kullanılmasıdır.
- Yanlış: "Bu olayda herkesi küçümsedik." (Küçümsemek yerine 'azımsamak' olmalı)
- Doğru: "Bu olayda herkesi azımsadık."
- Deyimlerin Yanlış Kullanılması: Deyimlerin anlamlarına uygun olmayan yerlerde kullanılması veya değiştirilmesi.
- Yanlış: "Sevinçten etekleri tutuştu." (Etekleri tutuşmak korku/telaş için kullanılır, sevinçten 'etekleri zil çalmak' olmalı)
- Doğru: "Sevinçten etekleri zil çaldı."
- Mantık ve Sıralama Yanlışlığı: Cümledeki olayların veya durumların mantık sırasına uymaması.
- Yanlış: "Bırakın yumurta kırmayı, yemek bile yapamaz." (Yumurta kırmak yemek yapmaktan daha kolaydır, sıralama yanlış)
- Doğru: "Bırakın yemek yapmayı, yumurta bile kıramaz."
📌 Yazım Kuralları
Doğru ve etkili iletişim için yazım kurallarına uymak çok önemlidir. Sınavda özellikle büyük harflerin ve "de/ki" bağlaçlarının yazımına dikkat edin.
- Büyük Harflerin Kullanımı:
- Cümleler büyük harfle başlar.
- Özel isimler (kişi adları, yer adları, millet adları, dil adları, din adları vb.) büyük harfle başlar.
- Kurum, kuruluş, dernek, iş yeri adlarının her kelimesi büyük harfle başlar.
- Belirli tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. (Örnek: 29 Ekim 1923 Salı)
- Kitap, dergi, gazete adları (özel isim olanlar) büyük harfle başlar. (Örnek: Milliyet gazetesi, Varlık dergisi)
- "De" Bağlacının ve Ekinin Yazımı:
- Bağlaç olan "de/da" ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz. (Örnek: "Sen de gel." - "Sen gel." anlamlı)
- Ek olan "-de/-da" bitişik yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulur. (Örnek: "Evde kimse yok." - "Ev kimse yok." anlamsız)
- "Ki" Bağlacının ve Ekinin Yazımı:
- Bağlaç olan "ki" ayrı yazılır. (Örnek: "Duydum ki gelmişsin.")
- Ek olan "-ki" bitişik yazılır. (Örnek: "Evdeki kedi.")
- 💡 İpucu: "Ki" için "SONBAHARIM" kuralını hatırlayın (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki). Bu kelimelerdeki "ki"ler bağlaç olmalarına rağmen gelenekleştiği için bitişik yazılır.
📌 Noktalama İşaretleri
Yazıda okumayı kolaylaştıran, anlam karışıklığını önleyen işaretlerdir.
- Nokta (.): Cümle sonuna konur, bazı kısaltmaların sonuna konur, sıra sayılarını belirtmek için kullanılır.
- Virgül (,): Eş görevli kelime ve kelime gruplarını ayırmak, sıralı cümleleri ayırmak, uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır.
- Soru İşareti (?): Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna konur.
- Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatan cümlelerin sonuna konur. Seslenme ve hitaplardan sonra da kullanılabilir.
- İki Nokta (:): Kendisinden sonra örnek verilecek cümlenin sonuna veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur.
📌 Söz Sanatları (Edebi Sanatlar)
Duygu ve düşünceleri daha etkili, güzel ve çekici anlatmak için kullanılan yollardır.
- Benzetme (Teşbih): İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak zayıf olanı güçlü olana benzetmektir.
- Örnek: "Aslan gibi güçlü bir adamdı." (Adam, gücü yönünden aslana benzetilmiş.)
- Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışındaki canlı veya cansız varlıklara insana ait özellikler vermektir.
- Örnek: "Rüzgar fısıldayarak geçti." (Fısıldamak insana ait bir özelliktir.)
- Abartma (Mübalağa): Bir şeyi olduğundan çok daha büyük veya çok daha küçük göstermektir.
- Örnek: "Bir fırın ekmek yedi, yine doymadı." (Yemek miktarını abartma.)
📝 Unutmayın, düzenli tekrar ve bolca soru çözmek, konuları pekiştirmenin en iyi yoludur. Başarılar dilerim!
